خرید عسل اسپند

عسل اسپند، یک عسل تک گیاه و کمیاب است که از شهد گل های اسپند در دشت های گرم و خشک استان های سمنان، کرمان، اصفهان و فارس برداشت میشود.

این عسل رنگ کهربایی بسیار روشن و عطری ویژه دارد.

همچنین بافت آن زودرس است و معمولاً چند ماه پس از برداشت، بلوری شکل میشود.

ترکیبات طبیعی موجود در عسل اسپند می توانند به کاهش التهاب های بدن، تسکین و آرام شدن گلو و همچنین تقویت سیستم دفاعی بدن کمک کنند.

عسل اسپند از چه مناطقی برداشت میشود؟

منبع اصلی تولید این عسل، شهد گل های گیاه اسپند است که نام علمی آن Peganum harmala می باشد.

برای تهیه عسل تک گیاه اسپند، زنبورداران کندوها را دقیقاً هم زمان با زمان گل دهی، در کنار دشت هایی قرار می دهند که پوشش گیاهی وسیعی از این گیاه دارند.

برداشت این عسل بیشتر در دشت های گرم و خشک سمنان، کرمان، اصفهان و فارس انجام میشود.

دوره اصلی گل دادن گیاه اسپند از فروردین تا خرداد ماه است. اما در مناطق سردسیرتر ممکن است این زمان تا تیر و مرداد هم ادامه پیدا کند.

گل دهی در هر منطقه معمولاً حدود ۳ تا ۴ هفته فرصت برداشت برای زنبورداران ایجاد میکند.

در این مدت، ممکن است مقدار بسیار کمی از شهد گیاهان دیگری که هم زمان گل می دهند مانند چوبک، کهور و گاوپونه هم وارد کندو شود.

اما شهد غالب محصول یعنی بخش اصلی و عمده ی آن از گل اسپند تأمین میشود.

خواص عسل اسپند

خاصیت آنتی اکسیدانی و کمک به کاهش التهاب

عسل اسپند دارای ترکیبات مفید گیاهی به نام ترکیبات فنولی و فلاونوئیدها است.

این مواد به مهار کردن رادیکال های آزاد کمک می کنند.

رادیکال های آزاد همان مولکول های ناپایداری هستند که اگر در بدن زیاد شوند، می توانند به سلول ها آسیب بزنند و التهاب را افزایش دهند.

در آزمایش انجام شده روی یک نمونه عسل اسپند، میزان ترکیبات فنولی برابر با ۸۳۸.۷۳ میلی گرم و میزان فلاونوئیدها ۹۲.۳۸ میلی گرم در هر کیلوگرم اندازه گرفته شد.

همچنین توان آنتی اکسیدانی یا همان قدرت محافظت سلولی این نمونه با دو روش آزمایشگاهی گوناگون به اثبات رسید.

به همین علت مصرف عسل اسپند می تواند از سلول های بدن در برابر فشار اکسیداتیو یا همان آسیب های سلولی محافظت کرده و توان طبیعی بدن را حفظ کند.

خواص عسل اسپند برای عفونت

عسل اسپند خاصیت ضد باکتری و ضد قارچ دارد.

مقدار بالای قند، حالت اسیدی عسل و وجود ترکیبات فنولی باعث می شوند محیط برای رشد و تکثیر بسیاری از میکروب ها ناامن و نامناسب شود.

در یک پژوهش آزمایشگاهی، عسل اسپند توانست جلوی رشد شش نوع باکتری از جمله استافیلوکوک، استرپتوکوک، ای کولای، سالمونلا و سودوموناس را بگیرد.

برای نمونه، حداقل مقدار و غلظت لازم برای متوقف کردن رشد باکتری استرپتوکوک پیوژنز برابر با ۹ میلی گرم در هر میلی لیتر بود.

این باکتری می تواند در ایجاد برخی عفونت های گلو و پوست نقش داشته باشد.

همچنین این عسل در برابر سه نوع مخمر یا همان قارچ های میکروسکوپی بررسی شد و مشخص گردید که می تواند رشد مخمر کاندیدا آلبیکنس را کاهش دهد.

بنابراین عسل اسپند می تواند برای آرام کردن گلو و محدود کردن رشد برخی میکروب ها مفید باشد.

خواص عسل اسپند برای گلودرد و سرفه

بافت غلیظ عسل اسپند، یک لایه نرم و محافظ روی سطح گلو ایجاد میکند.

این لایه می تواند خشکی، خارش و سوزش گلو را کمتر کند.

همچنین خوردن عسل باعث افزایش ترشح بزاق دهان میشود که به مرطوب ماندن گلو و آرام تر شدن سرفه کمک میکند.

بررسی های انجام شده نشان داده است که مصرف عسل پیش از خواب می تواند تعداد و شدت سرفه های ناشی از سرماخوردگی را کاهش دهد و کیفیت خواب کودک و والدین را بهتر کند.

در یک مطالعه، عسل در کاهش بیشتر نشانه های سرفه حتی عملکرد بهتری نسبت به داروی دیفن هیدرامین از خود نشان داد.

شما می توانید عسل اسپند را به تنهایی یا همراه با یک لیوان آب ولرم میل کنید.

اما دقت کنید که اضافه کردن عسل به آب بسیار داغ مناسب نیست.

زیرا حرارت زیاد می تواند بخشی از عطر طبیعی و ترکیبات حساس و مفید عسل را کاهش دهد.

خواص عسل اسپند برای معده و دستگاه گوارش

عسل می تواند به ایجاد محیطی نامناسب برای رشد برخی باکتری های مضر در دستگاه گوارش مانند هلیکوباکتر پیلوری کمک کند.

این باکتری از عوامل اصلی ایجاد التهاب معده و زخم در معده و اثنی عشر یا همان ابتدای روده کوچک است.

علاوه بر این، ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در عسل اسپند به کاهش فشار اکسیداتیو و محافظت از سلول های دستگاه گوارش کمک می کنند.

مصرف به اندازه و متعادل عسل همراه با صبحانه یا قبل از غذا می تواند برای افرادی که معده حساسی دارند مناسب باشد.

البته باید توجه داشت که مصرف بیش از حد عسل در برخی افراد ممکن است باعث ایجاد نفخ، دل پِیچه یا شل شدن شکم شود.

طبع عسل اسپند در طب سنتی

از نگاه متخصصان طب سنتی، عسل اسپند طبعی گرم و خشک دارد.

این ویژگی بیشتر به خاطر طبع خود گیاه اسپند است.

در گذشته دانه اسپند برای کم کردن رطوبت و سردی بدن، برطرف کردن بلغم یعنی همان رطوبت و خلط اضافی بدن و همچنین گرم کردن مزاج استفاده می شد.

این عسل برای افراد سردمزاج انتخاب بسار مناسبی است؛ به ویژه برای کسانی که بعد از خوردن غذاهای سرد دچار نفخ، احساس سنگینی یا بی حالی می شوند.

افراد گرم مزاج بهتر است این عسل را به مقدار کم مصرف کنند.

اگر این افراد بعد از خوردن عسل دچار احساس گرمی، خشکی دهان یا تشنگی شدند، می توانند آن را همراه خوراکی های متعادل کننده مثل یک لیوان آب ولرم یا کمی آب لیمو میل کنند.

چه کسانی در مصرف عسل اسپند احتیاط کنند؟

کودکان زیر یک سال

عسل اسپند و به طور کلی هر نوع عسل دیگری به هیچ وجه نباید به کودکان زیر یک سال داده شود.

عسل ممکن است دارای هاگ یا همان ذرات خفته باکتری عامل بیماری بوتولیسم باشد.

دستگاه گوارش نوزاد هنوز به قدر کافی رشد نکرده و توانایی مقابله با این باکتری را ندارد.

گرم کردن، پختن یا حل کردن عسل در آب و نوشیدنی های مختلف نیز این خطر را از بین نمی برد.

زنان باردار و شیرده

خطر و مسمومیت شناخته شده گیاه اسپند بیشتر به خوردن دانه، جوشانده و عصاره غلیظ آن مربوط است و نباید خوردن عسل را با مصرف خود گیاه یکی دانست.

با این حال، ترکیبات طبیعی مثل هارمین و هارمالول در شهد گل اسپند وجود دارند.

به همین علت بهتر است زنان باردار و شیرده این عسل را به مقدار زیاد یا به صورت مداوم مصرف نکنند.

در گزارش های پزشکی ثبت شده است که مصرف مقدار زیادی از فرآورده های غلیظ اسپند در دوران بارداری می تواند با مسمومیت شدید و انقباض های رحمی همراه باشد.

از این رو مصرف منظم عسل اسپند در این دوران بهتر است با نظر و مشورت پزشک انجام شود.

افرادی که داروهای اعصاب و روان مصرف می کنند

ترکیبات هارمین و هارمالول از مواد طبیعی موجود در شهد اسپند هستند.

هارمین و ترکیبات مشابه آن می توانند میزان فعالیت آنزیم MAO-A را کاهش دهند.

این آنزیم در بدن وظیفه تنظیم موادی مانند سروتونین و دوپامین را بر عهده دارد که بر خلق وخو و آرامش اثر می گذارند.

افرادی که داروهای ضد افسردگی، داروهای مهارکننده آنزیم MAO یا دیگر داروهای مؤثر بر سروتونین مصرف می کنند، بهتر است پیش از مصرف روزانه عسل اسپند با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

افراد مبتلا به دیابت یا دارای حساسیت به محصولات زنبور عسل

عسل اسپند با وجود طبیعی و سالم بودن، همچنان سرشار از قندهای ساده است و می تواند قند خون را بالا ببرد.

بنابراین افراد مبتلا به دیابت یا افراد در مرحله پیش دیابت باید مقدار مصرف آن را در برنامه کربوهیدرات روزانه خود حساب کنند.

همچنین کسانی که پس از خوردن عسل یا گرده گل دچار علائمی مثل خارش پوست، کهیر، تورم در لب ها و گلو یا تنگی نفس می شوند، نباید مصرف آن را ادامه دهند.

در صورت بروز علائم جدی مانند تنگی نفس یا تورم گلو، مراجعه سریع به مراکز پزشکی ضروری است.

روش و مقدار مصرف عسل اسپند

شما می توانید عسل اسپند را مانند سایر عسل های طبیعی و خالص در برنامه غذایی روزانه خود قرار دهید.

این عسل را می توان به صورت مستقیم، همراه با وعده صبحانه یا حل شده در یک لیوان آب ولرم میل کرد.

همچنین برای نرم شدن گلو و کاهش احساس خشکی و سوزش، خوردن یک قاشق کوچک عسل به تنهایی یا همراه با آب ولرم بسیار مفید است.

دقت داشته باشید که نباید عسل اسپند را داخل آب بسیار داغ یا در حال جوش بریزید.

حرارت زیاد و مستقیم می تواند عطر طبیعی و بخشی از ترکیبات مفید و حساس عسل را از بین ببرد.

روش نگهداری عسل اسپند

برای نگهداری درست این عسل، درب ظرف را کاملاً بسته نگه دارید و آن را دور از تابش مستقیم نور خورشید، رطوبت و گرمای زیاد قرار دهید.

یک کابینت خنک و خشک در آشپزخانه معمولاً بهترین مکان برای نگهداری عسل است.

قرار دادن عسل در یخچال ضروری نیست و حتی سرمای یخچال می تواند سرعت رس بستن یا همان بلوری و شکرک زدن طبیعی عسل را بیشتر کند.

همچنین هنگام برداشتن عسل، همیشه از قاشق کاملاً تمیز و خشک استفاده کنید تا آب یا ذرات مواد غذایی وارد ظرف نشود.

اگر عسل شما بلوری شد یا شکرک زد، می توانید ظرف بسته شده عسل را برای مدتی داخل یک ظرف آب گرم قرار دهید و آن را به آرامی هم بزنید تا دوباره روان شود.

از جوشاندن عسل یا قرار دادن مستقیم آن روی شعله گاز خودداری کنید؛ زیرا حرارت مستقیم، عطر و ترکیبات حساس عسل را کاهش می دهد.

گرده گل اسپند

رنگ گرده گل اسپند بین زرد تا نارنجی است و کیفیت خوبی برای تغذیه زنبورها دارد.

زنبورها این گرده را برای تأمین پروتئین مورد نیاز خود و پرورش نوزادان درون کندو جمع آوری می کنند.

در برخی بررسی ها این احتمال مطرح شده که هارمالین و هارمالول موجود در اسپند ممکن است بر رشد یا رفتار زنبورها اثر بگذارند؛ اما تا کنون هیچ آسیب مشخص و اثبات شده ای از گرده اسپند برای کندوها ثبت نشده است.

همچنین بهتر است بدانید گیاه اسپند منبعی برای تولید بره موم به شمار نمی رود.

رنگ و عطر و طعم عسل اسپند

عسل اسپند رنگ کهربایی بسیار روشن یا همان زرد طلایی شفاف دارد.

عطر و طعم این عسل خاص و نسبتاً قوی است که شاید همه پسند نباشد.

در بوی آن یک پس زمینه گرم و حیوانی احساس میشود که شباهت زیادی به بوی عسل زول دارد.

همین ویژگی باعث میشود عسل اسفند با عسل های گلی که رایحه ملایم دارند فرق داشته باشد.

مزه این عسل شیرین است. البته رایحه گیاهی و خاص اسپند پس از خوردن عسل تا مدتی در دهان باقی می ماند.

شکرک زدن عسل اسپند چگونه است؟

عسل اسپند در گروه عسل های زودرس قرار میگیرد به این معنی است که عسل معمولاً چند ماه پس از برداشت، کم کم غلیظ، کدر و بلوری شکل میشود.

به این تغییر حالت طبیعی و کاملاً عادی، رس بستن یا همان شکرک زدن می گویند.

سرعت رخ دادن این فرآیند به نوع و مقدار قندها، دمای محیط نگهداری و وجود ذرات طبیعی گرده گل در عسل بستگی دارد.

شناخت گیاه اسپند

اسپند یکی از گیاهان قدیمی و دارای ارزش سنتی و آیینی در خاورمیانه است.

در کتاب های قدیمی، این گیاه را از خانواده قیچ می دانستند. اما در دسته بندی جدید علمی، اسپند در خانواده قره داغ (Nitrariaceae) قرار میگیرد.

این تفاوت نام تنها به دلیل به روز شدن علم دسته بندی گیاهان است و نشان دهنده وجود دو گیاه جداگانه نیست.

اسپند با نام های دیگری مانند اسفند، سپند، حرمل، سپنج، اوزریک و دینشت هم شناخته میشود.

اسپند یک گیاه علفی یعنی گیاهی بدون ساقه چوبی، چندساله و بدون کرک و پرز است.

شاخه های آن از نزدیکی سطح زمین بیرون می زنند و قد بوته معمولاً بین ۳۵ تا ۱۰۰ سانتی متر است.

برگ های اسپند به صورت یکی در میان روی ساقه قرار دارند و دارای بریدگی های ناهمگون و نامنظم هستند.

گل های سفید مایل به سبز این گیاه معمولاً به صورت تکی می رویند.

هر گل بین ۱۲ تا ۱۵ پرچم دارد و بعد از پایان دوره گل دهی، به میوه دانه دار و خشک کپسولی شکل تبدیل میشود.

در کشور ایران فقط یک نوع اسپند علفی وجود دارد، اما ظاهر بوته ها در مناطق مختلف می تواند کمی متغیر باشد.

این گیاه بومی قاره آسیا است. اسپند در ایران بیشتر در زمین های کم قوت، خاک های ضعیف، زمین های آسیب دیده و حتی اطراف قبرستان ها می روید.

اسپند در چراگاه ها یک گیاه مهاجم به شمار می رود.

رشد زیاد این گیاه نشان دهنده چرای بیش از حد حیوانات و از بین رفتن گیاهان مفید مرتع است. وضعیتی که زندگی دیگر گیاهان مرتعی را به خطر می اندازد.

 اسپند چه ارزشی برای زنبور عسل دارد؟

میزان جذابیت شهد گل اسپند برای زنبورها در حد متوسط است. اما جذابیت گرده آن در سطح خوبی قرار دارد.

به همین علت زنبورهای عسل بیشتر برای جمع آوری گرده به سراغ گل های اسپند می روند. هرچند که دسترسی راحتی هم به شهد آن دارند.

بیشترین میزان رفت و آمد زنبورها روی بوته های اسفند در ساعت های اولیه صبح دیده میشود.

در این زمان، علاوه بر زنبور عسل، زنبورهای بامبل هم روی گل ها فعالیت می کنند.

اگر در همان دشت گیاهان جذاب تر مانند خارشتر یا گلرنگ زرد گل داده باشند، زنبورها کم تر به سراغ اسپند می روند.

در دشت های گرم و خشک که تنوع گیاهی کمی دارند، اسفند یک منبع بسیار ارزشمند از گرده و شهد به شمار می رود.

اهمیت این گیاه در مرتع های آسیب دیده از چرای زیاد دام بیشتر میشود.

زیرا اسپند گاهی یکی از تنها گیاهان باقی مانده برای تغذیه زنبورها است و به پایداری زنبورداری در این مناطق کمک میکند.

همچنین رفت و آمد زنبورها بین بوته های مختلف باعث منتقل شدن گرده از یک گل به گل دیگر میشود.

این کار به تولید بذر و ادامه نسل گیاه اسپند کمک میکند.

ترکیبات شهد اسپند

قندهای اصلی موجود در شهد این گیاه شامل ۳۹.۸ درصد گلوکز، ۳۳.۱ درصد فروکتوز و ۲۷.۴ درصد ساکارز هستند.

گلوکز و فروکتوز دو نوع قند ساده و زودجذب هستند که در مجموع ۷۲.۹ درصد از کل قندهای شناسایی شده در این شهد را تشکیل می دهند.

به همین دلیل شهد اسپند در دسته شهدهای بسیار غنی از قندهای ساده قرار میگیرد.

جدول زیر سهم هر قند را در شهد گل اسپند نشان میدهد:

علاوه بر قندها، ۱۱ نوع اسید آمینه یا همان واحدهای سازنده پروتئین نیز در این شهد شناسایی شده اند.

پرولین یکی از مهم ترین و اصلی ترین این اسیدهای آمینه است. وجود پرولین باعث میشود گل اسپند برای زنبور عسل و سایر حشرات گرده افشان جذابیت بیشتری داشته باشد.

همچنین ۴ نوع آلکالوئید یا همان ترکیبات خاص طبیعی گیاه در شهد اسپند پیدا شده است.

هارمین و هارمالول دو مورد از این ترکیبات هستند که در آزمایش ها شناسایی شده اند.

البته مقدار دقیق این ترکیبات در عسل نهایی و رسیده هنوز به طور کامل مشخص نشده است. زیرا ترکیبات شهد در طول فرآیند تبدیل شدن به عسل دچار تغییراتی می شوند.

در تحقیقات علمی که روی نمونه های عسل اسفند در دو کشور مراکش و الجزایر انجام شد، میزان رطوبت عسل بین ۱۴.۵۵ تا ۱۶.۶۰ درصد ثبت گردید.

در نمونه عسل کشور مراکش، میزان فعالیت دیاستاز که یکی از آنزیم های طبیعی و مفید عسل است، ۲۹.۳۰ درجه گوته (واحد اندازه گیری آنزیم) ثبت شد.

در نمونه عسل کشور الجزایر نیز شاخص اسیدی بودن یا همان pH برابر با ۴.۹۹ و اسیدیته آزاد برابر با ۱۵.۸۳ میلی اکی والان در هر کیلوگرم بود.

همچنین میزان پرولین در این نمونه ۳۹۴.۸۳ میلی گرم در هر کیلوگرم سنجیده شد.

پرولین یک اسید آمینه مهم در عسل است که میزان آن معیار خوبی برای تشخیص طبیعی بودن، کیفیت و رسیدگی کامل عسل به شمار می رود.

در همین نمونه الجزایری، مجموع دو قند فروکتوز و گلوکز ۶۱.۷۱ درصد از کل عسل را تشکیل می داد و نسبت فروکتوز به گلوکز ۱.۲۱ بود.

تفاوت در آمار و ارقام این دو کشور نشان می دهد که ترکیبات عسل اسپند به منطقه برداشت، شرایط آب و هوایی، گیاهان جانبی موجود در مرتع و نحوه نگهداری وابسته است.