خرید عسل افرا

عسل افرا یک عسل بهاری است که زنبورها بخش اصلی شهد آن را از گل های درخت افرا جمع آوری کرده اند.

درخت افرا یک درخت جنگلی و کوهستانی است.

انواع مختلف درخت افرا از جنگل های شمال ایران تا بخش هایی از رشته کوه زاگرس و دیگر مناطق کوهستانی کشور می رویند.

این درختان در فروردین ماه و مخصوصا در اردیبهشت ماه، منبعی باارزش از شهد و گرده برای زنبورهای عسل هستند.

شهد درخت افرا قندهای طبیعی مثل گلوکز، فروکتوز و ساکارز دارد.

همچنین در عسل افرا ترکیبات مفید و معطری مانند سیرینگ آلدهید، سیرینگیک اسید و فرولیک اسید وجود دارد.

عسل افرا در چه مناطقی و چه فصلی تولید میشود؟

فصل اصلی جمع آوری شهد افرا توسط زنبورها، فصل بهار است.

در فروردین ماه احتمال گل دهی آن بسیار زیاد است اما گل دهی این درخت در اردیبهشت ماه به اوج خود میرسد.

در این چند هفته، زنبورها به طور ویژه سراغ گل های افرا میروند و شهد آن ها را جمع آوری میکنند.

البته زمان دقیق باز شدن گل ها ممکن است با گرم و سرد شدن هوا یا میزان ارتفاع منطقه از سطح دریا، چند روزی عقب یا جلو شود.

درخت افرا فقط مخصوص یک منطقه خاص از ایران نیست.

حدود ۸ گونه اصلی و چند نوع فرعی از این درخت در جنگل های شمال، بیشه زارها و مناطق کوهستانی کشور می رویند.

به همین دلیل، عسل افرا با توجه به این که کدام نوع درخت در آن منطقه بیشتر باشد، میتواند از مناطق گوناگونی برداشت شود.

مهم ترین مناطق رشد و انواع درخت افرا در ایران عبارت اند از:

• پلت، سیاه پلت و بلس (Acer velutinum): این درختان بیشتر در جنگل های شمال کشور می رویند.
• کرکو، کرب و کرف (Acer campestre): در استان های گلستان، مازندران، گیلان و آذربایجان یافت میشوند.
• شیردار (Acer cappadocicum): در جنگل های استان های گلستان، مازندران، گیلان و منطقه ارسباران وجود دارد.
• سفید کرکو یا افرای خزری (Acer hyrcanum): در استان های شمالی کشور می روید.
• افرای چناری (Acer platanoides): بیشتر در استان های گلستان و مازندران دیده میشود.
• کیکم (Acer monspessulanum): در مناطق کوهستانی استان فارس به ویژه شهرستان فیروزآباد و همچنین استان های لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان، مازندران، گلستان، گیلان و آذربایجان غربی می روید.
• افرای زبان گنجشکی (Acer negundo): این نوع افرا بیشتر به دست انسان در مناطق معتدل کشور، فضای سبز و جنگل کاری های اطراف تهران و شهرهای دیگر کاشته شده است.
  این درخت در اوایل بهار گل میدهد، اما برخلاف بیشتر افراها شهد زیادی تولید نمیکند.

در فصل بهار، هم زمان با باز شدن گل های افرا، درختان دیگری مثل مرکبات، زالزالک، اقاقیا و سایر گیاهان بهاری جنگل هم گل میدهند.

وقتی گیاهان مختلفی هم زمان گل داشته باشند، زنبورها ممکن است سراغ شهد بقیه درختان هم بروند.

برای تولید عسل خالص و تک گیاه افرا، باید تعداد درختان افرا در اطراف زنبورستان بسیار زیاد باشد تا زنبورها بیشتر روی افرا بنشینند.

همچنین زنبوردار باید زمان آوردن کندوها به منطقه را کاملا دقیق و به موقع انتخاب کند.

خواص عسل افرا

خاصیت آنتی اکسیدانی عسل افرا

یکی از فواید عسل افرا، وجود ترکیباتی مانند سیرینگ آلدهید، متیل سیرینگات، سیرینگیک اسید، پارا کوماریک اسید و فرولیک اسید است. (منبع)

بخشی از این مواد خاصیت آنتی اکسیدانی دارند.

این آنتی اکسیدان ها از سلول های بدن در برابر آسیب های محیطی و مولکول های مخرب مانند رادیکال های آزاد محافظت می کنند.

وجود این ترکیبات، ارزش غذایی عسل افرا را از یک ماده شیرین کننده ساده بالاتر میبرد.

خاصیت ضد میکروبی

عسل افرا به چند دلیل مشخص و علمی جلوی تکثیر میکروب ها را میگیرد.

قند بالا، اسیدی بودن عسل و کم بودن میزان آب آزاد، شرایط را برای رشد باکتری ها نامناسب میکند.

همچنین پراکسید هیدروژن و ترکیبات گیاهی فنلی مانند سیرینجیک اسید و فرولیک اسید در این عسل، جلوی رشد بسیاری از باکتری ها را می گیرند.

به همین علت، عسل به طور طبیعی خاصیت ضد میکروبی دارد.

کاهش سرفه و آرام کردن گلو

عسل میتواند سطح گلو را مرطوب و نرم کند. این کار باعث میشود تحریک ناشی از خشکی هوا یا سرماخوردگی کمتر شود.

به همین دلیل، مصرف عسل در زمان سرفه و گلودرد، تعداد دفعات سرفه را کاهش میدهد.

گلو را تسکین می بخشد و شرایط را برای خوابی راحت تر فراهم میسازد.

عسل افرا نیز مانند سایر عسل های طبیعی برای آرام کردن گلو بسیار مناسب است.

برای این منظور، میتوانید آن را همراه با آب ولرم یا یک نوشیدنی گرم میل کنید.

بهبود سلامت معده و دستگاه گوارش

عسل از چند راه مختلف در حفظ سلامت دستگاه گوارش نقش دارد.

برخی ترکیبات ضدعفونی کننده آن مثل پراکسید هیدروژن و اسیدهای فنلی جلوی رشد میکروب های مضر را میگیرند.

در مقابل قندهای طبیعی آن یعنی گلوکز و فروکتوز، شرایط را برای فعالیت باکتری های مفید و سودمند روده فراهم می سازند.

همچنین تأثیر مثبت عسل بر کنترل باکتری هلیکوباکتر پیلوری مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

این باکتری عامل اصلی بسیاری از التهاب ها و زخم های معده است.

بنابراین، مصرف متعادل عسل افرا می تواند در تقویت گوارش و حفظ سلامت معده موثر باشد.

رنگ عسل افرا

رنگ عسل افرا ثابت نیست و نمیتوان گفت حتماً تیره یا کاملاً روشن است زیرا معمولا این عسل بصورت چندگیاه بهاره است و گیاهان دیگری نیز در تولید این عسل نقش دارند.

رنگ این عسل از طلایی تا کهربایی متغیر است.

عطر و رایحه عسل افرا

در بررسی یک نمونه تاییدشده، سه ماده معطر اصلی شناسایی شدند.

این مواد شامل ترانس لینالول اکسید (۲۰٫۵ درصد)، بنزآلدهید (۱۶٫۵ درصد) و ۲-فنیل اتانول (۱۴٫۹ درصد) بودند.

این درصدها مربوط به مواد عطردهنده فرار در آزمایشگاه است، نه میزان وزنی آن ها در خود عسل.

ماده بنزآلدهید بویی شبیه به بادام ایجاد میکند. ماده ۲-فنیل اتانول هم رایحه ای ملایم و گلی دارد.

به همین دلیل، ممکن است در عطر بعضی نمونه های عسل افرا، بوی ظریف گل یا مغزهایی مثل بادام حس شود.

البته بوی نهایی عسل حاصل ترکیب چندین ماده است و همه نمونه ها بوی یکسانی ندارند.

ترکیب مهم دیگر، سیرینگ آلدهید است. در بررسی عسل افرا، این ماده ۳۳٫۱ تا ۳۵٫۹ درصد از عصاره های معطر فرار را تشکیل می داد.

وجود این ماده یکی از نشانه های آزمایشگاهی برای تشخیص منشأ عسل افرا است.

طعم عسل افرا

به طور کلی، عسل افرا طعمی نسبتاً ملایم و دلنشین دارد. این عسل لزوما مزه شربت افرا را نمیدهد.

شربت افرا از جوشاندن شیره خود درخت به دست می آید، اما عسل افرا از شهد گل و فعالیت زنبور ساخته میشود.

بنابراین طعم و عطر این دو محصول کاملاً با هم متفاوت است.

بافت و غلظت عسل افرا

از نظر غلظت، عسل افرا در حالت مایع میتواند غلیظ باشد.

در یک نمونه بررسی شده، میزان رطوبت عسل افرا ۱۷٫۵ درصد بود.

البته این عدد فقط مربوط به یک نمونه خاص است و نمیتوان آن را به همه عسل های افرا نسبت داد.

آیا عسل افرا شکرک میزند؟

بله، عسل افرا هم ممکن است شکرک بزند.

شکرک زدن یعنی قند طبیعی گلوکز در عسل کم کم به بلور تبدیل میشود و عسل از حالت روان به حالت غلیظ، دانه دانه یا کرمی تغییر شکل می دهد.

سرعت شکرک زدن هر عسل به میزان دو قند اصلی آن، یعنی گلوکز و فروکتوز بستگی دارد.

اگر عسل افرا در محیط خنک باشد، زودتر تغییر بافت میدهد. اما همان عسل در دمای دیگر ممکن است مدت بیشتری روان باقی بماند.

برخی گزارش های زنبورداری در اروپا، عسل افرا را دارای بافت کریستالی نرم و ریزدانه توصیف کرده اند.

طریقه مصرف عسل افرا

برای مصرف روزانه، عسل افرا هم مثل سایر عسل های طبیعی بهتر است در حد متعادل استفاده شود.

برای یک فرد بزرگسال و سالم، معمولاً ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری در هر وعده مقدار مناسبی است.

روش های مصرف عسل افرا:

• همراه صبحانه (نان، ارده، مغزها)
• ترکیب با ماست یا شیر ولرم
• حل کردن در آب ولرم یا دمنوش
• مصرف مستقیم برای آرام کردن گلودرد

عسل در دمای بالا بخشی از ترکیبات معطر و آنزیم های مفید خود را از دست می دهد.

بنابراین بهتر است عسل به نوشیدنی های در حال جوش اضافه نشود و زمانی مصرف شود که دمای نوشیدنی خنک تر شده و قابل نوشیدن باشد.

افرا چقدر برای زنبور عسل ارزش دارد؟

یکی از علت های اصلی ارزش افرا برای زنبورداری، مقدار شهد و شیرینی گل های آن است.

هر گل افرا حدود ۰٫۶ تا ۰٫۷ میلی گرم شهد تولید می کند.

میزان قند موجود در این شهد بین ۲۳ تا ۵۰ درصد است و به طور میانگین حدود ۳۷ درصد قند دارد.

شهد افرا ترکیبی از قندهای طبیعی ساکارز، گلوکز و فروکتوز است.

میزان قند بالا، گل افرا را به یک منبع غذایی بسیار عالی برای جمع آوری توسط زنبورها تبدیل میکند.

البته همه انواع افرا از نظر زنبورداری ارزش یکسانی ندارند.

برای مثال، درخت کیکم یکی از گونه های برجسته و شاخص است که شهد و گرده فراوان و باکیفیتی در اختیار زنبورها قرار میدهد.

در جنگل های شمال هم انواع سیاه پلت، افرای چناری، کرکو و افرای خزری از گونه های بسیار مهم برای فعالیت زنبورها محسوب می شوند.

در مقابل، افرای زبان گنجشک بیشتر به عنوان منبع تامین گرده شناخته میشود و شهد چندانی ندارد.

این تفاوت نشان میدهد تنها وجود درخت افرا در یک منطقه کافی نیست؛ بلکه نوع درخت افرا هم در میزان شهدی که در دسترس زنبورها قرار میگیرد نقش دارد.

ارزش افرا برای زنبور های یک کندو، فقط به تولید عسل محدود نمیشود.

این درخت در ابتدای فصل بهار گل می دهد؛ یعنی زمانی که جمعیت کندو بعد از فصل زمستان دوباره در حال افزایش است.

ورود هم زمان شهد و گرده تازه به کندو به رشد و فعالیت بیشتر کلنی کمک میکند.

گرده گل افرا

گرده گل افرا معمولاً به رنگ زرد تا کرم دیده میشود و از نظر ارزش غذایی، کیفیتی بسیار عالی برای تغذیه زنبور عسل دارد.

میزان پروتئین موجود در این گرده ۲۲ تا ۲۷ درصد است و میانگین آن ۲۵٫۳ درصد گزارش شده است.

ارزش غذایی این گرده فقط به مقدار پروتئین آن محدود نمی شود.

در بررسی های انجام شده روی گرده انواع درختان افرا، ۱۸ نوع اسید آمینه که همان اجزای تشکیل دهنده پروتئین هستند، شناسایی شده است.

تمام اسیدهای آمینه ضروری که زنبور برای زنده ماندن نیاز دارد در این گرده وجود دارند.

این مواد برای تغذیه، رشد و پرورش نوزادان داخل کندو اهمیت حیاتی دارند.

اهمیت گرده افرا بیشتر در اوایل فصل بهار مشخص میشود.

در این زمان، جمعیت کندو بعد از فصل زمستان دوباره رو به افزایش است و زنبورها نیاز شدیدی به غذای پروتئینی دارند.

به همین دلیل، درخت افرا در جنگل های شمال ایران یکی از منابع اصلی تأمین گرده برای رشد بهاره کندوها به شمار می رود.

برای نمونه، در منطقه بورسا در کشور ترکیه، گرده افرا حدود ۵۴ درصد از کل گرده های جمع آوری شده توسط زنبورهای عسل را تشکیل داده است.

این عدد نشان می دهد که در مناطق دارای پوشش مناسب افرا، این درخت میتواند بخش بزرگی از غذای پروتئینی زنبورها را در آغاز فصل تأمین کند.

عسلک افرا

درخت افرا علاوه بر شهد گل ها، میتواند ماده شیرین دیگری به نام عسلک را هم در اختیار زنبورها بگذارد.

عسلک برخلاف شهد معمولی، مستقیماً از گل های درخت تولید نمیشود، بلکه حاصل فعالیت طبیعی حشرات روی درخت است.

بعضی از حشرات ریز مکنده از شیره طبیعی درخت افرا تغذیه می کنند.

این حشرات بخش اضافی قندهای شیره را به شکل قطره های شفاف و شیرین روی برگ ها و شاخه های درخت ترشح میکنند.

زنبورهای عسل این قطرات شیرین را جمع آوری میکنند، به کندو میبرند و پس از فرآوری، آن را به عسل عسلک تبدیل می نمایند.

این فرایند در درختان افرا به صورت مستقیم و علمی نیز مشاهده شده است.

برای نمونه، روی درخت کیکم که نوعی افرای بومی کوهستان است، حشره ای مکنده با نام علمی Acericerus heydenii از شیره درخت تغذیه میکند.

این حشره عسلکی ترشح میکند که زنبورهای عسل میتوانند آن را جمع آوری کنند.

عسلک اولیه کیکم بیشتر حاوی قندهای طبیعی مانند ساکارز و گلوکز است.

هنگام عبور این ماده از بدن حشره و سپس فرآوری توسط زنبور در کندو، ترکیب آن تغییر می کند.

ترکیباتی مانند کوئرستین و  ایزورامنتین و همچنین اسیدهای گیاهی مانند پروتوکاتچوئیک اسید و الاژیک اسید در نمونه های مرتبط با عسلک این درخت شناسایی شده اند. (منبع)

عسلک افرا را نباید با عسل شهد افرا یکی دانست.

عسل شهد افرا مستقیماً از شهد گل ساخته میشود، اما عسلک از مواد قندی حاصل از فعالیت حشرات مکنده روی درخت به دست می آید.

این تفاوت در منشأ باعث میشود ترکیب قندها و برخی ویژگی های فیزیکی این دو عسل نیز متفاوت باشد.

آیا بره موم افرا وجود دارد؟

زنبورهای عسل از درخت افرا بره موم جمع آوری نمی کنند.

درخت افرا به طور طبیعی فاقد این پوشش های صمغی و رزینی چسبناک روی جوانه ها و پوسته خود است.

به همین دلیل، زنبور عسل ماده اولیه ای برای جمع آوری و ساخت بره موم از این درخت پیدا نمیکند.

معرفی درخت افرا

درخت افرا از خانواده گیاهی ناترکیان است.

در ایران، حدود ۸ گونه اصلی و چند گونه فرعی از این درخت شناخته شده است.

مردم در مناطق مختلف کشور، این درخت را با نام های محلی مثل کیکم، سفید کرکو، پلت، سیاه پلت، بلس، گرب، کرف و کرکو می شناسند.

افرا میتواند به صورت یک درخت بلند یا یک درختچه کوتاه رشد کند.

برگ های این درخت معمولاً جفت جفت و درست روبه روی هم روی شاخه ها قرار میگیرند.

در انتهای ساقه برگ ها، هیچ زائده یا برگچه کوچکی دیده نمی شود.

شکل برگ در بیشتر افراها شبیه پنجه دست و تکه تکه است.

البته در بعضی نوع ها، برگ ها شبیه پر (شانه ای) هستند یا حتی حاشیه صاف و کاملاً بدون بریدگی دارند.

گل های افرا در کنار شاخه ها یا انتهای آن ها باز میشوند.

این گل ها ممکن است به صورت خوشه ای، دسته ای یا در مجموعه های تقریباً هم سطح کنار هم قرار بگیرند.

هر گل افرا معمولاً ۴ یا ۵ کاسبرگ (برگچه های کوچک زیر گل) و ۴ یا ۵ گلبرگ دارد.

گلبرگ ها گاهی کاملاً باز و شبیه چرخ به نظر می رسند. حتی بعضی از گل های افرا اصلاً گلبرگ ندارند.

تعداد پرچم ها (بخش های گرده ساز گل) هم در گل های مختلف متفاوت است.

در بعضی گل ها پرچم وجود ندارد و در بعضی دیگر تعداد آن ها بین ۴ تا ۱۰ عدد است.

میوه افرا، یک میوه خشک و بالدار است که به صورت دوتایی و چسبیده به هم تشکیل میشود.

وجود این دو بال باعث می شود میوه هنگام افتادن از درخت، در هوا مثل بالگرد بچرخد.

همین میوه های بالدار یکی از ساده ترین نشانه ها برای تشخیص درخت افرا در طبیعت هستند.