خرید عسل اسپرس

عسل اسپرس از شهد گل های اسپرس علوفه ای به دست می آید؛ گیاهی که در فصل گلدهی خود حجم زیادی شهد و گرده در اختیار زنبورها قرار می دهد.

این عسل معمولا در اواخر بهار و تابستان، از مراتع و مزارع اسپرس در مناطق کوهستانی و نیمه خشک ایران برداشت میشود.

عسل اسپرس به دلیل وجود ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند پلی فنول ها و فلاونوئیدها، می تواند به افزایش انرژی بدن، کاهش خستگی، تقویت سیستم ایمنی و محافظت از سلول ها در برابر آسیب های اکسیداتیو کمک کند.

• رنگ عسل اسپرس: این عسل وقتی در حالت مایع قرار دارد، رنگی کهربایی و بسیار روشن دارد.
• عطر و طعم عسل اسپرس: عطر و طعم آن ملایم و بدلیل وجود ترکیب هوتری انول، کمی میوه ای است. شیرینی آن اصلاً تند یا آزاردهنده نیست.

عسل اسپرس چه زمانی شکرک می زند؟

عسل اسپرس معمولا طی ۲ تا ۳ ماه پس از برداشت متبلور میشود.

تبلور همان شکرک زدن طبیعی عسل است و به معنای فاسد شدن یا اضافه شدن شکر نیست.

شکرک زدن نسبتا زودهنگام عسل اسپرس باعث شده است برخی زنبورداران از آن برای تهیه عسل خامه ای یا عسل سفید استفاده کنند.

در این روش، بلورهای عسل به صورت ریز و یکنواخت شکل می گیرند و محصول بافتی نرم و کرمی پیدا میکند.

طبع عسل اسپرس

در منابع طب سنتی ایرانی، عسل اسپرس طبع گرم دارد و برای افرادی که دچار احساس سردی، بی حالی و ضعف عمومی هستند، مناسب است.

خواص عسل اسپرس

1- محافظت از سلول ها در برابر رادیکال های آزاد

یکی از مهم ترین خواص عسل اسپرس، قدرت بالا در محافظت از سلول ها در برابر ذرات آسیب رسان یا همان رادیکال های آزاد است.

زمانی که مقدار این ذرات مضر در بدن بالا می رود، پدیده ای به نام فشار یا استرس اکسیداتیو رخ می دهد که می تواند به سلول ها، چربی ها و پروتئین های بدن آسیب بزند.

در یک پژوهش علمی که در سال ۲۰۲۴ انجام شد، عسل اسپرس با چهار عسل یونجه، گون، خرنوب و نیل مقایسه گردید.

در آزمایش اول که DPPH نام دارد و توان خنثی کردن رادیکال های آزاد را می سنجد، هرچه عدد به دست آمده پایین تر باشد یعنی قدرت عسل بیشتر است.

عسل اسپرس با ثبت عدد ۶.۰۸ میلی گرم در میلی لیتر، قوی ترین عملکرد آنتی اکسیدانی را میان هر پنج عسل نشان داد.

در آزمایش دوم یا همان آزمایش TEAC که ظرفیت آنتی اکسیدانی را اندازه گیری میکند، عسل اسپرس عدد ۱۰.۶ میلی مول ترولوکس در هر گرم را ثبت کرد که باز هم بالاترین میزان در میان عسل های مورد بررسی بود.

علاوه بر این، میزان ویتامین ث موجود در عسل اسپرس ۲۳.۷ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم گزارش شد.

آزمایش های شیمیایی نیز وجود اسیدهای فنولیک و فلاونوئیدهای مفید را در آن تأیید کرده اند که جزئیات بیشتر آن ها در جدول ترکیبات شناسایی شده درج شده است.

2- درمان مشکلات گوارشی و تقویت روده

عسل اسپرس نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل دستگاه گوارش دارد، چرا که به رشد و زنده ماندن باکتری های مفید روده یا همان فلور میکروبی کمک میکند.

در یک تحقیق منتشر شده در mdpi، اثر پنج عسل از خانواده باقلا بر روی پنج نوع باکتری مفید بررسی شد.

در حضور عسل اسپرس، رشد باکتری مفید Lactobacillus gasseri به میزان ۶۶.۴۳ درصد و رشد باکتری مفید Lacticaseibacillus casei Shirota به میزان ۷۹.۹۹ درصد نسبت به حالت معمولی بیشتر شد.

همچنین عسل اسپرس قدرت چسبندگی باکتری مفید Lacticaseibacillus paracasei را ۴۸.۶۷ درصد افزایش داد.

چسبندگی بیشتر به این معناست که باکتری های خوب راحت تر به دیواره دستگاه گوارش می چسبند، آنجا می مانند و به فعالیت مفید خود ادامه می دهند.

این پژوهش ثابت میکند عسل اسپرس خاصیت پری بیوتیکی دارد.

یعنی مانند یک غذای عالی شرایط را برای تقویت باکتری های مفید روده فراهم می آورد و به هضم بهتر غذا و کاهش مشکلاتی مثل نفخ کمک میکند.

3- کمک به کاهش التهاب

عسل اسپرس به دلیل داشتن اسیدهای فنولیک و فلاونوئیدها، خاصیت ضدالتهابی قابل توجهی دارد و از بافت های بدن محافظت میکند.

در پژوهش سال ۲۰۲۴ شاخص ضدالتهابی این عسل با معیاری به نام (IC ₅₀) برابر با ۳۰ با خطای ۵ میلی گرم اندازه گیری شد.

این شاخص نشان می دهد چه مقدار عسل برای ایجاد ۵۰ درصد اثر ضدالتهابی لازم است.

بنابراین هرچه این عدد پایین تر باشد، قدرت ضدالتهابی عسل بیشتر است.

در میان پنج عسل آزمایش شده، عسل اسپرس پس از عسل خرنوب رتبه دوم را کسب کرد و عملکردی به مراتب بهتر از عسل های نیل، گون و یونجه داشت.

تقویت سیستم ایمنی

وجود ترکیبات آنتی اکسیدانیِ ارزشمندی مثل اسید گالیک، تاکسیفولین و گالانگین در عسل اسپرس با کاهش التهاب و مهار استرس های سلولی، از گلبول های سفید و سلول های دفاعی پشتیبانی میکند.

این روند در نهایت به تقویت عمومی سیستم ایمنی بدن منجر میشود.

افزایش انرژی و کاهش خستگی

عسل اسپرس حاوی دو قند طبیعی فروکتوز و گلوکز است که سلول های بدن آن ها را به سرعت جذب کرده و به انرژی و سوخت تبدیل می کنند.

مصرف متعادل این عسل گزینه ای عالی برای شروع صبح، قبل از تمرینات ورزشی یا زمان های پرکار است و به رفع خستگی و بی حالی دانش آموزان، ورزشکاران و افراد پرمشغله کمک فراوانی میکند.

گرده گل اسپرس

زنبورهای عسل علاوه بر شهد، گرده گل اسپرس را هم جمع آوری می کنند.

رنگ این گرده طیفی زیبا از زرد مایل به قهوه ای تا نارنجی دارد.

همچنین به دلیل داشتن مواد روغنی، یکی از منابع غذایی بسیار باکیفیت و مقوی برای کلنی یا همان کندوی زنبورعسل محسوب میشود.

میزان پروتئین خام موجود در گرده اسپرس بین ۲۲ تا ۳۵ درصد تغییر میکند و به طور میانگین به ۲۸ درصد می رسد.

fرای مقایسه بهتر، خوب است بدانید در دسته بندی کیفیت گرده ها، گرده هایی که بیش از ۲۰ درصد پروتئین دارند در گروه خوب و گرده های بالاتر از ۲۵ درصد در گروه عالی قرار می گیرند.

بنابراین بخش زیادی از گرده اسپرس از نظر تامین پروتئین، کیفیتی بسیار مطلوب و فوق العاده دارد.

گرده اسپرس مجموعه ای کامل از اسیدهای آمینه ضروری را در اختیار زنبورها قرار می دهد.

اسیدهای آمینه در واقع اجزا و آجرهای سازنده پروتئین هستند که بدن زنبور نمی تواند همه انواع ضروری آن ها را به تنهایی تولید کند و باید آن ها را از غذای خود دریافت نماید.

این ترکیب غذایی عالی به رشد بهتر لاروها یا همان نوزادان زنبور، تامین نیازهای زنبورهای بالغ و حفظ قدرت و پایداری کلنی کمک فراوانی میکند.

به همین دلیل ارزش گیاه اسپرس برای زنبورداری فقط به تولید عسل محدود نمیشود، بلکه گرده مقوی آن هم نقش بسیار مهمی در تغذیه و ادامه فعالیت کندو دارد.

گیاه اسپرس و مناطق برداشت عسل اسپرس

گیاه اسپرس علوفه ای که نام علمی آن Onobrychis viciifolia است، یک گیاه چندساله از خانواده باقلا یا همان حبوبات است که قد آن بین ۵۰ تا ۷۰ سانتی متر رشد میکند.

گل های زیبای این گیاه به رنگ صورتی یا سرخابی همراه با رگه های بنفش تیره هستند.

مردم در مناطق مختلف ایران این گیاه را با نام های بومی متعددی مانند گل انگار، گرانگار، یونجه فریدن، اسپیت، هرنگل، خشه، خاشه و قزل گل می شناسند.

هر گل اسپرس دارای ۵ گلبرگ است.

این گیاه در مقایسه با یونجه، مقاومت بیشتری در برابر شرایط خشکی و سرمای هوا از خود نشان می دهد و حتی در مناطقی با بارش کم و حدود ۳۰۰ میلی متر بارندگی سالانه رشد و کشت میشود.

البته بوته های تازه و جوان آن در اوایل رشد، در برابر سرمای شدید حساس تر هستند.

یاه اسپرس هم به صورت خودرو در طبیعت و هم به صورت زراعی در استان های گلستان، مازندران، آذربایجان، زنجان، کردستان، کرمانشاه، اصفهان، کرمان، خراسان و دامنه های البرز دیده میشود.

همچنین مناطقی مانند فریدن، اردبیل، شهرکرد، دماوند، فیروزکوه، زنجان و طالقان از بخش های اصلی کشت این گیاه و برداشت عسل تک گل اسپرس در ایران به شمار می روند.

این گیاه علاوه بر ایران، در کشورهای فرانسه، انگلستان، آلمان، روسیه، کانادا، آمریکا و چین نیز کشت می گردد.

ارزش گیاه اسپرس فقط به تولید عسل ختم نمیشود؛ این گیاه یک علوفه پرپروتئین، خوش خوراک و باارزش برای دام هایی مانند اسب، گاو و گوسفند است.

یک نکته بسیار مهم این است که برخلاف گیاهانی مثل یونجه و شبدر قرمز، مصرف اسپرس باعث ایجاد نفخ در دام نمیشود.

طول عمر مفید یک مزرعه اسپرس معمولاً حدود ۷ سال است، هرچند که گزارش هایی از وجود مزارع ۴۰ ساله اسپرس در بریتانیا نیز ثبت شده است.

گل اسپرس برای زنبور منبع شهد و گرده است، اما این گیاه بره موم و عسلک ندارد.

چرا اسپرس برای زنبور عسل جذاب است؟

گیاه اسپرس یکی از محبوب ترین گیاهان خانواده باقلا در میان زنبورهای عسل به شمار می رود؛ تا جایی که زنبورها حتی بیشتر از شبدر سفید و یونجه به سمت آن جذب می شوند.

فصل اصلی گل دهی اسپرس ماه های خرداد، تیر و مرداد است، اما در برخی از مناطق اقلیمی این زمان می تواند از اردیبهشت شروع شده و تا شهریور یا مهر ادامه داشته باشد.

نوع خودروی اسپرس معمولاً از اردیبهشت تا تیر گل می دهد و دوره گل دهی آن بین ۲ تا ۳ هفته طول می کشد.

در مزارع کشاورزی و زراعی نیز با توجه به آب وهوای منطقه، گل دهی می تواند از اوایل خرداد تا مهر ادامه یابد.

گونه های زراعی اسپرس معمولاً ۳ مرحله گل دهی دارند که هر مرحله ۱ تا ۲ هفته زمان می برد.

گل های کوچک این گیاه به شکل دسته ها یا گروه های ۶ تا ۷ تایی روی خوشه های بلند و ایستاده جای گرفته اند. عمر هر گل منفرد حدود ۱ تا ۲ روز است و فرآیند شکفتن گل ها به صورت تدریجی، از پایینِ خوشه به سمت بالا پیش می رود.

همین شکفتن نوبتی باعث میشود زنبورها طی چند هفته متوالی، همیشه به گل های تازه و پرشهد دسترسی داشته باشند.

رگه های تیره ای که روی گلبرگ های اسپرس وجود دارند، مانند یک راهنما عمل کرده و زنبورها را مستقیماً به سمت مخزن شهد هدایت می کنند.

زنبور وقتی روی گل می نشیند، هم زمان با برداشت شهد، گرده ها را از گلی به گل دیگر منتقل میکند.

گیاه اسپرس برای تولید بذر و بقای خود به همین گرده افشانی و جابه جایی گرده توسط زنبورها نیاز حیاتی دارد؛ بنابراین حضور زنبور عسل برای تکثیر این گیاه فوق العاده مهم است.

در مقابل، سم پاشی مزارع در زمان گل دهی می تواند به زنبورها آسیب جدی بزند و در نهایت مقدار شهد و کیفیت عسل برداشت شده را کاهش دهد.

شهد شیرین، غلیظ و آسان برای زنبورها

عمق کاسه گل اسپرس بسیار کم است؛ یعنی فقط ۲ تا ۳ میلی متر. به همین خاطر زنبور عسل به راحتی و بدون زحمت به شهد آن دسترسی پیدا میکند.

شهد این گل بسیار شیرین و پرانرژی است، به طوری که در هر ۱۰۰ گرم از مایع شهد، ۴۲ تا ۷۰ گرم ساکاروز (همان قند طبیعی موجود در شهد گیاهان) وجود دارد.

همین غلظت بالای قند باعث میشود که زنبورها علاقه زیادی به حضور در مزارع اسپرس داشته باشند.

طراحی گل اسپرس هم در نوع خودش جالب است! زنبور برای اینکه به شهد برسد، باید حتماً روی گل بنشیند.

وقتی زنبور روی گل می نشیند، سنگینی وزنش باعث میشود بخش های گرده ساز از درون گل بیرون بیایند و گرده ها روی پشت زنبور بنشینند.

وقتی زنبور پرواز میکند و می رود، این بخش ها دوباره خودبه خود به داخل گل برمی گردند تا برای بازدید زنبور بعدی آماده باشند.

به همین دلیل ساده، تقریباً هر بار که زنبور برای نوشیدن شهد می آید، گرده ها هم از یک گل به گل دیگر منتقل می شوند.

فعالیت خستگی ناپذیر زنبورها

زنبورها عاشق این گل هستند! فعالیت آن ها روی گل های اسپرس از قبل از ساعت ۸ صبح شروع میشود و تا بعد از ساعت ۲۰ (ساعت ۸ شب) به طور پیوسته ادامه دارد.

شلوغ ترین زمان رفت و آمد زنبورها معمولاً در ساعات اولیه بعدازظهر است.

در بعضی از بررسی ها ثبت شده که در هر یک متر مربع از مزرعه، ۲۹ زنبور عسل و زنبور مخملی به طور هم زمان در حال فعالیت بوده اند.
گیاه اسپرس برای این که بتواند بذر تولید کند، نیاز مبرم به گرده افشانی زنبورها دارد.

حتی یک گل برای این که کامل گرده افشانی شود، باید چندین بار توسط زنبورها بازدید شود.

طبق گزارشی از پژوهشگری به نام ترشچنکو در سال ۱۹۴۹، حضور زنبور عسل می تواند میزان تولید بذر گیاه اسپرس را ۱۰ تا ۲۵ برابر بیشتر کند.

برای این که یک هکتار مزرعه (برابر با ۱۰ هزار متر مربع) به خوبی پوشش داده شود، وجود ۲ تا ۳ کندوی قوی توصیه میشود.

اگر این گیاه در زمین های وسیع کشت شود، می توان از آن عسل تک گیاه اسپرس برداشت کرد.

هر هکتار از این مزرعه می تواند حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم عسل تولید کند؛ حتی در شرایط فوق العاده و ایده آل، در برخی گزارش ها این مقدار تا ۱۰۰۰ کیلوگرم عسل در هر هکتار هم رسیده است.

ترکیبات شناسایی شده در عسل اسپرس

در یک تحقیق علمی در سال ۲۰۲۴، ترکیبات یک نمونه تجاری از عسل اسپرس ایتالیایی بررسی شد.

این کار با روش UPLC انجام گرفت (UPLC یک دستگاه و روش بسیار دقیق آزمایشگاهی برای جداسازی و اندازه گیری ترکیبات است).

در این پژوهش، عسل اسپرس در مقایسه با چهار عسل دیگر از خانواده باقلا (گیاهان هم خانواده اسپرس)، بیشترین مقدار پلی فنول کل را داشت.

پلی فنول ها ترکیبات گیاهی مفیدی هستند که خاصیت آنتی اکسیدانی و محافظتی دارند. مقدار آن برابر بود با: ۴۰۸ ± ۱۹ میکروگرم معادل اسید گالیک در هر گرم عسل.

جدول زیر تمام ترکیباتی را نشان می دهد که در آزمایش آن مقاله برای نمونه عسل اسپرس مقدار عددی داشتند.

در همین تحقیق، مقدار ویتامین C عسل اسپرس برابر با ۲۳.۷ ± ۰.۹ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم اندازه گیری شد.

همچنین این نمونه در دو آزمایش مختلف، بالاترین توان آنتی اکسیدانی را میان هر ۵ عسل مورد مقایسه نشان داد.

در آزمایشات انجام شده نسبت فروکتوز به گلوکز عسل اسپرس بین ۰.۸ تا ۱.۳ و HMF آن بین ۰.۱ تا ۷.۵ میلی‌گرم در کیلوگرم بوده است.

نحوه مصرف عسل اسپرس

بزرگسالان می توانند روزانه ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری عسل اسپرس مصرف کنند. مقدار پیشنهادی برای کودکان بالای یک سال، روزانه ۱ تا ۱.۵ قاشق چای خوری است.

این عسل را می توان به تنهایی، همراه صبحانه یا پیش از ورزش مصرف کرد؛ قندهای طبیعی آن سریع جذب می شوند و انرژی مورد نیاز بدن و عضلات را تامین می کنند.

عسل را داخل آب یا نوشیدنی بسیار داغ نریزید، چون گرمای زیاد می تواند بخشی از عطر و آنزیم های طبیعی آن را کاهش دهد.

کودکان زیر یک سال به دلیل خطر بوتولیسم نوزادی نباید هیچ نوع عسلی مصرف کنند.

افراد دیابتی نیز با وجود پایین بودن ساکارز عسل اسپرس، باید مقدار مصرف را با نظر پزشک تنظیم کنند؛ زیرا بخش اصلی این عسل همچنان از گلوکز و فروکتوز تشکیل شده است.

نحوه نگهداری عسل اسپرس

عسل اسپرس را در ظرف کاملا بسته، جای خشک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.

دمای معمول اتاق برای حفظ عطر، طعم و آنزیم های طبیعی آن مناسب است و نیازی به قرار دادن عسل در یخچال نیست.

گرمای زیاد، نور خورشید و ورود رطوبت می توانند کیفیت عسل را کاهش دهند و احتمال تخمیر را بالا ببرند.

ماندگاری بهینه این محصول در شرایط مناسب، ۲۴ ماه از زمان تولید است.