عسل اقاقیا چیست؟ 8 خواص عسل اقاقیا

عسل اقاقیا از شهد گل های سفید و معطر درخت اقاقیا با نام علمی Robinia pseudoacacia به دست می آید.

این عسل رنگ روشن، طعمی ملایم و نسبت بالایی از فروکتوز به گلوکز دارد.

به همین دلیل دیر شکرک میزند و مدت زیادی به شکل مایع باقی می ماند.

خواص عسل اقاقیا به ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها، قندهای طبیعی و ویژگی های ضد میکروبی آن مربوط می شود.

اگر می پرسید عسل اقاقیا برای چی خوبه، باید گفت این عسل برای تقویت سیستم ایمنی و محافظت آنتی اکسیدانی بدن، مراقبت از پوست و ترمیم زخم، درمان سرفه و گلودرد و بهبود عملکرد ورزشی مناسب است.

فهرست مطالب

عسل اقاقیا چیست؟

عسل اقاقیا عسلی تک گل است که زنبورها برای تولید آن بیشتر از شهد گل درخت اقاقیا استفاده کرده اند و نباید آن را با عسل آکاسیا اشتباه گرفت.

منظور از اقاقیا در این نوع عسل، گونه ای با نام علمی Robinia pseudoacacia است که از نظر گیاه شناسی با گونه های اصلی جنس Acacia تفاوت دارد.

گل های این درخت سفید، خوش بو و به شکل خوشه های آویزان هستند.

گل دهی اقاقیا مدت زیادی ادامه ندارد و معمولاً در بازه ای کوتاه، حدود ۱۰ روز انجام می شود.

با این حال، گل های آن شهدی شیرین با غلظت بالای قند تولید می کنند که برای زنبور عسل جذاب است.

اگر در زمان گل دهی، کندوها در منطقه ای با تراکم بالای درخت اقاقیا قرار داشته باشند، امکان تولید عسل تک گل و خالص بیشتر می شود.

ترکیب قندی عسل اقاقیا معمولاً فروکتوز بیشتری نسبت به گلوکز دارد.

همین ویژگی باعث می شود عسل بافتی روان داشته باشد، دیرتر کریستالی شود و طعم آن نسبت به عسل های قوی تر، ملایم تر و لطیف تر باشد.

خواص عسل اقاقیا

خاصیت آنتی اکسیدانی

عسل اقاقیا دارای ترکیبات آنتی اکسیدانی مختلفی مانند کریزین، آپیژنین، اسید کافئیک، اسید پاراکوماریک و اسید فرولیک است.

این مواد شیمیایی مفید می توانند رادیکال های آزاد و عوامل آسیب زننده به سلول ها را خنثی کنند.

در یک مطالعه علمی در سال ۲۰۱۸، شهد گل اقاقیا با عسل به دست آمده از همان گل مقایسه شد.

نتایج نشان داد که عسل نهایی قدرت بیشتری در خنثی کردن رادیکال های آزاد دارد. همچنین از نظر مواد مفید گیاهی غنی تر شده بود. ¹

این پژوهش ثابت کرد که خواص عسل صرفا حاصل غلیظ شدن شهد گل نیست.

فرایند تبدیل شهد به عسل توسط زنبور عسل، ترکیب شیمیایی محصول را تغییر می دهد و آن را فعال تر میکند.

ویژگی های آنتی اکسیدانی این عسل الگوی متفاوتی نسبت به سایر عسل ها دارد.

طبق پژوهشی در آوریل ۲۰۲۶، عسل اقاقیا در آزمون آزمایشگاهی ABTS که قدرت مهار رادیکال های آزاد را میسنجد، بالاترین رتبه را بین پنج عسل مورد بررسی به دست آورد.

اگرچه در آزمون TRP که قدرت احیاکنندگی مواد را اندازه گیری میکند رفتار متفاوتی از خود نشان داد.

همچنین کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ پژوهش هایی جدیدی در این زمینه انجام داده است.

این پژوهش ها تأکید می کنند عسل های تیره مانند عسل شاه بلوط و عسلک به دلیل ترکیبات فنولیک بیشتر، آنتی اکسیدان قوی تری نسبت به عسل اقاقیا دارند.

اما عسل اقاقیا بیشتر به دلیل وجود ترکیبات خاص مواد فعال شناخته میشود.

قدرت آنتی اکسیدانی همه نمونه های عسل اقاقیا نیز یکسان نیست.

البته سال برداشت، منطقه جغرافیایی، محل قرارگیری کندو، روش استخراج عسل و حتی دمای نگهداری میتوانند میزان مواد فنولیک و توان آنتی اکسیدانی عسل را تغییر دهند.

خواص ضد باکتریایی

قدرت ضد باکتریایی عسل اقاقیا در محیط های آزمایشگاهی به ثبت رسیده است.

در پژوهش سال ۲۰۱۸، شهد اولیه گل اقاقیا اثر باکتریواستاتیک داشت، یعنی فقط جلو رشد باکتری ها را می گرفت.

اما عسل نهایی حاصل از این شهد توانست اثر باکتری کشی مستقیم از خود نشان دهد.

دانشمندان این تفاوت را به تغییرات آنزیمی و شیمیایی ایجادشده توسط زنبور عسل ربط میدهند.

تأثیر ضد میکروبی عسل تنها به یک ماده خاص محدود نمی شود.

غلظت بالای قند، فشار اسمزی، آب آزاد کم، محیط اسیدی، پراکسید هیدروژن و ترکیبات فنولیک، همگی در کنار هم رشد میکروب ها را محدود میکنند.

بر اساس یک آزمایش در سال ۲۰۲۶، عسل اقاقیا توانست رشد تمام نمونه های باکتریایی آزمایش شده را متوقف کند.

حداقل غلظت مهارکنندگی این عسل، بسته به نوع باکتری بین ۲۵ تا ۵۰ درصد بود.

غلظتی که توانست باکتری ها را نابود کند حدود ۵۰ درصد ثبت شد.

علاوه بر این یک مطالعه آزمایشگاهی در سال ۲۰۲۰، روی عصاره پلی فنولی عسل اقاقیا انجام شد.

نتایج نشان دادند که عصاره پلی فنولی این عسل می تواند رشد دو باکتری اصلی عامل پوسیدگی دندان را مهار کند.

این دو باکتری، استپرتوکوکوس موتانس Streptococcus mutans و روتیا دنتوکاریوزا Rothia dentocariosa هستند. ²

اثرات ضد التهابی

وجود ترکیبات گیاهی مفید در عسل اقاقیا، زمینه ساز پتانسیل ضد التهابی در این عسل است.

بر اساس پژوهشی در سال ۲۰۲۵ روی چند نوع عسل در منطقه کشمیر، عسل اقاقیا بالاترین توان ضد التهابی را دارد.

این نتیجه بر پایه آزمایش های سلولی و شبیه سازی های مولکولی به دست آمد.

در آنالیز شیمیایی این عسل، فلاونوئیدها و اسیدهای اورگانیک مختلفی شناسایی شدند.

در شبیه سازی مولکولی مشخص شد که ماده لوتئولین موجود در عسل به آنزیم COX-2، یکی از آنزیم های اصلی ایجادکننده التهاب، متصل می شود.

همچنین ماده جنیستئین با یکی دیگر از اهداف مولکولی مربوط به تنظیم التهاب واکنش مثبت نشان داد. ³

همچنین برخی ترکیبات گیاه اقاقیا از نظر اثر بر مسیرهای التهابی معده مطالعه شده اند.

اثر محافظتی بر DNA

یکی از یافته های جدید درباره عسل اقاقیا در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی BMC Complementary Medicine and Therapies منتشر شد.

در این پژوهش ۵ نوع عسل از نظر قدرت محافظت از ماده ژنتیکی سلول (DNA) مقایسه شدند.

تمام عسل ها توانستند بخشی از آسیب های سلولی ناشی از رادیکال های هیدروکسیل و پراکسیل را روی DNA کاهش دهند.

این آزمایش روی جاندار زنده یعنی مگس میوه مشاهده شد.

عسل اقاقیا با غلظت ۲۰ درصد توانست آسیب های واردشده به DNA را که توسط ماده شیمیایی و جهش زای EMS ایجاد شده بود، تا ۹۱.۷۶ درصد کاهش دهد. ⁴

این عسل بالاترین اثر محافظتی را در میان عسل های مورد آزمایش کسب کرد که نشان دهنده قدرت بالای آن در پشتیبانی از سلامت سلولی است.

خواص عسل اقاقیا برای ورزشکاران

قندهای ساده موجود در عسل اقاقیا به ویژه گلوکز و فروکتوز میتوانند پیش از فعالیت یا در تمرین های طولانی به عنوان منبع انرژی در دسترس استفاده شوند.

گلوکز، سریعتر در اختیار عضلات قرار می گیرد و فروکتوز پس از پردازش در کبد، به تأمین انرژی ادامه می دهد.

به همین دلیل، کاربرد عسل بیشتر در فعالیت های هوازی طولانی مانند دویدن، دوچرخه سواری، کوهنوردی و پیاده روی های طولانی دیده میشود.

مرور مطالعات انسانی نشان داده است که مصرف عسل در برخی آزمون ها عملکرد استقامتی را بهبود داده و در برخی شرایط، اثری مشابه کربوهیدرات های ورزشی داشته است.⁵

عسل اقاقیا و قند خون

به دلیل غلظت بالای قند فروکتوز و نسبت زیاد فروکتوز به گلوکز، اثر عسل اقاقیا بر قند خون همواره مورد توجه بوده است.

برخی بررسی های آزمایشگاهی، میزان سرعت افزایش قند خون این عسل را در محدوده ۴۳.۹۱ تا ۶۲.۶۸ برآورد کرده اند.

مطالعات سال ۲۰۲۶ در کره جنوبی نیز بیشتر نمونه های اقاقیا را در محدوده شاخص گلیسمی پایین پیش بینی کرده اند.

تاثیرات متابولیک این عسل در یک آزمایش بالینی انسانی در سال ۲۰۱۷ نیز ارزیابی شد.

در این آزمایش ۸ روزه، ۲۵ درصد از انرژی روزانه از عسل اقاقیا تأمین گردید.

این رژیم با مخلوطی از قندی پایه و یک رژیم استاندارد حاوی نشاسته مقایسه شد.

نتایج نشان داد که افزایش قند خون و انسولین پس از مصرف عسل اقاقیا در مقایسه با نشاسته، بسیار ملایم تر و کنترل شده تر بوده است. ⁶

از این رو، عسل اقاقیا جایگزینی مناسب برای شکر سفید به شمار می رود و یکی از بهترین عسل ها برای افراد دیابتی میباشد.

عسل اقاقیا برای پوست و ترمیم زخم

رطوبت طبیعی و خواص ضد باکتریایی ملایم، عسل اقاقیا را به ترکیبی مفید در مراقبت های پوستی تبدیل کرده است.

آزمایش ها نشان داده اند که این عسل در کاهش شاخص های التهابی پوست و بهبودی بافت های آسیب دیده نقش دارد.

در یک تحقیق روی زخم های پوستی موش ها از عسل اقاقیای ژاپنی استفاده شد.

در پژوهش دیگری روی سوختگی های عمیق، مصرف عسل اقاقیا در همان روزهای اول برخی شاخص های التهاب را کاهش داد.

همچنین استفاده از عسل اقاقیا در ساخت ماسک های خانگی به حفظ رطوبت، لطافت و شفافیت پوست کمک میکند.

این ترکیب طبیعی با تغذیه سلول های پوستی، شادابی و طراوت ملموسی به همراه می آورد.

تقویت سیستم ایمنی بدن

ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی موجود در عسل اقاقیا می توانند با کاهش استرس اکسیداتیو و تنظیم برخی مسیرهای التهابی، از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی حمایت کنند.

در بررسی های علمی، اثرات تعدیل کننده عسل بر فعالیت برخی سلول های ایمنی و تنظیم التهاب گزارش شده است.

همچنین در برخی مطالعات، مصرف عسل همراه با ورزش با تغییراتی در گلبول های سفید و نوتروفیل ها همراه بوده است.⁷

چرا عسل اقاقیا سفید است؟

برای عسل های بسیار روشن از اصطلاح Water White یا سفید آبگون استفاده می شود. یعنی عسل آن قدر کم رنگ و شفاف است که در نگاه اول تقریباً مانند آب دیده می شود.

بسیاری از نمونه های عسل اقاقیا در همین محدوده بسیار روشن قرار می گیرند.

سفید بودن رنگ عسل اقاقیا به معنی شیری، مات یا کرمی بودن آن نیست، اگر چنین چیزی میبینید بدلیل شکرک زدن طبیعی عسل میباشد.

رنگ روشن این عسل به منشأ گیاهی، مقدار کم رنگدانه ها و ترکیبات معدنی و همچنین ترکیب شیمیایی شهد اقاقیا مربوط است.

عطر و طعم عسل اقاقیا

عطر عسل اقاقیا ملایم، تمیز و کمی گل مانند است و برخلاف عسل هایی مانند آویشن یا گون، رایحه ای تند و غالب ندارد.

طعم آن شیرین، لطیف و نسبتاً خنثی است و معمولاً مزه تلخ، گس یا تند در آن احساس نمی شود.

به همین دلیل، می توان آن را در چای، دمنوش، ماست و غذاها استفاده کرد، بدون اینکه طعم اصلی آن ها را تغییر دهد.

ترکیبات فراری مانند لینالول و متیل آنترا نیلات نیز در شکل گیری رایحه ظریف این عسل نقش دارند.

شکرک زدن عسل اقاقیا

عسل اقاقیا از دیررس ترین انواع عسل به شمار می رود و ممکن است سه تا چهار سال به شکل مایع باقی بماند.

دلیل اصلی این ویژگی، نسبت بالای فروکتوز به گلوکز است.

زیرا گلوکز راحت تر از فروکتوز بلور تشکیل می دهد و هرچه مقدار آن در عسل کمتر باشد، شکرک زدن دیرتر اتفاق می افتد.

با این حال، دمای نگهداری، ورود رطوبت و وجود بلورهای اولیه می توانند این روند را سریع تر کنند.

بنابراین دیررس بودن عسل اقاقیا به معنی شکرک نزدن همیشگی آن نیست.

طبع عسل اقاقیا

در طب سنتی، طبع عسل اقاقیا معمولاً گرم و خشک در نظر گرفته می شود.

به همین دلیل، در طب سنتی، عسل اقاقیا برای افرادی که با خوراکی های سرد سازگاری کمتری دارند، مناسب تر دانسته می شود.

منابع

1. 1.↑Biochemical Transformation from Robinia Nectar to Acacia Monofloral Honey
2. 2.↑Synergistic Anticariogenic Effects of Honey, Myrtle, and Pomegranate Polyphenols
3. 3.↑Comparative Antioxidant and Anti-Inflammatory Potential of Kashmir Honeys
4. 4.↑Comparative Antioxidant, Antimicrobial, and DNA-Protective Activities of Diverse Honeys
5. 5.↑Honey Supplementation and Exercise: A Systematic Review
6. 6.↑Metabolic Effects of Honey Versus Fructose–Glucose in a Randomized Controlled Trial
7. 7.↑The Immunomodulatory Effects of Honey and Associated Flavonoids in Cancer

اینها را هم بخوانید

خواص عسل برای عفونت گلو12 خواص سیر و عسل برای مرداندرمان پروستات با عسلعسل برای فشار خون بالاخواص عسل برای اعصابعسل برای کراتین بالا مفید است یا خطرناک؟خوردن عسل در بارداری چه خواص و مضراتی دارد؟