خواص عسل برای عفونت گلو

بهترین خواص عسل برای عفونت گلو کاهش سرفه های مداوم و نرم کردن بافت داخل گلو میباشد.

همچنین عسل با رفع خشکی و تسکین سوزش میتواند به عنوان یک درمان کمکی برای آرام کردن علائم عفونت گلو استفاده شود.

بافت غلیظ عسل با ایجاد یک لایه محافظ روی دیواره داخلی گلو و افزایش رطوبت دهان، از خشک شدن بافت مخاطی یا همان دیواره گلو جلوگیری می کند.

حفظ این رطوبت درد و سوزش زمان غذا خوردن را کاهش می دهد.

ایجاد این لایه محافظ توسط عسل، حس خارش، خشکی و حساسیت آزاردهنده را تا حد زیادی کاهش می دهد.

این کاهش التهاب، حس راحتی بیشتری برای تنفس در طول روز به همراه دارد.

خواص عسل برای عفونت گلو

1- کاهش سرفه و تحریک گلو

بافت غلیظ عسل لایه ای نرم و محافظ روی گلو ایجاد می کند و سوزش و حساسیت این ناحیه را کاهش می دهد.

با کاهش این تحریک ها، میزان سرفه کمتر می شود و بافت آسیب دیده گلو فرصت بیشتری برای بهبود پیدا می کند.

بررسی ها نشان میدهد عملکرد عسل در کاهش سرفه بسیار بهتر از دارویی مانند دیفن هیدرامین است و رقابتی نزدیک با دکسترومتورفان دارد. ¹

همچنین مصرف عسل پیش از خواب در کودکان بالای یک سال، سرفه های شبانه را کم کرده و کیفیت خواب را بالا میبرد. ²

البته عسل عامل عفونت را از بین نمی برد، اما برای کاهش سرفه های خشک و بهبود خواب یک گزینه مناسب است.

2- افزایش رطوبت گلو

عسل غدد بزاقی را تحریک کرده و ترشح آب دهان را افزایش میدهد.

آب دهان مانند مرطوب کننده ای طبیعی عمل کرده و از خشکی بافت حلق یا بخش پشتی گلو جلوگیری می کند.

رطوبت ایجادشده، سوزش گلو را زمان حرف زدن یا غذا خوردن کاهش می دهد.

علاوه بر این، بزاق بیشتر باعث می شود مواد آزار دهنده ای که روی دیواره گلو نشسته اند رقیق و کم اثر شوند.

در نتیجه، حساسیت گیرنده های سرفه پایین آمده و تحمل علائم بیماری آسان تر می شود.

Honey can be used as an alternative therapy to cough medications.

ترجمه: عسل میتواند به عنوان یک درمان جایگزین برای داروهای سرفه استفاده شود. (medcrave)

3- ایجاد لایه محافظ روی مخاط گلو

غلظت و چسبندگی بالای عسل (ویسکوزیته)، لایه ای محافظ روی دیواره حساس و متورم گلو ایجاد میکند.

در اصطلاح علمی به این عملکرد اثر دمولسنت می گویند؛ یعنی ماده ای که با ایجاد پوشش، از واکنش نشان دادن دیواره گلو به عوامل آزاردهنده جلوگیری می کند.

این لایه نازک، تماس عصب های حساس را با هوای خشک و مواد تحریک کننده کمتر می کند.

در نتیجه گلو نرم تر می شود، احتمال تحریک سرفه کاهش می یابد و قورت دادن غذا راحت تر می شود.

این روند، آسیب دیدن پوشش داخلی گلو را کاهش داده و از بازگشت دوباره آن جلوگیری میکند که در نتیجه ناراحتی این ناحیه کمتر می شود.

4- خاصیت آنتی باکتریال عسل

عسل میتواند رشد باکتری ها را کاهش دهد یا در برخی شرایط آن ها را از بین ببرد.

این اثر به چند عامل هم زمان مربوط می شود.

زمانی که عسل با رطوبت دهان رقیق می شود، آنزیم گلوکز اکسیداز فعال شده و مقدار کمی هیدروژن پراکسید تولید میکند.

این ماده میتواند به ساختار باکتری آسیب برساند.

همچنین، حالت اسیدی عسل یا همان pH پایین آن، محیط را برای رشد بسیاری از باکتری ها نامناسب می کند.

در برخی انواع عسل مانند مانوکا، ترکیباتی مثل متیل گلیوکسال به مهار باکتری هایی مانند Staphylococcus aureus کمک می کنند. ³

همچنین در آزمایشگاه، این ویژگی ها توانسته اند از رشد باکتری Streptococcus pyogenes که عامل گلودرد چرکی (استرپتوکوکی) است، جلوگیری کنند.

5- مقابله با بیوفیلم باکتری ها

بعضی باکتری ها برای ماندگاری بیشتر روی گلو، لایه ای چسبناک به نام بیوفیلم می سازند که آن ها را در برابر سیستم ایمنی و داروها مقاوم تر میکند.

بررسی های آزمایشگاهی نشان می دهند، عسل مانوکا میتواند به لایه بیوفیلم در باکتری Streptococcus pyogenes نفوذ کند، بخشی از باکتری ها را از بین ببرد و ساختار بیوفیلم را ضعیف کند. ⁴

همچنین، عسل باعث می شود باکتری ها سخت تر به بدن بچسبند.

در بافت های بدن ماده ای به نام فیبرونکتین وجود دارد که مانند یک نقطه اتصال عمل می کند و برخی باکتری ها از آن برای چسبیدن به سلول ها استفاده می کنند.

زمانی که این اتصال ضعیف تر شود، یاکتری ها نمی توانند به راحتی به بافت ها بچسبند و راحت تر از سطح آن جدا می شوند؛ در نتیجه احتمال ایجاد عفونت کاهش پیدا می کند.

6- کمک به کاهش التهاب و درد گلو

قرمزی، تورم و درد گلو فقط نتیجه حضور میکروب نیستند؛ بخش زیادی از این علائم به واکنش التهابی بدن مربوط میشوند.

عسل حاوی فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک است. این ترکیبات گیاهی میتوانند بر مسیر های مرتبط با التهاب اثر بگذارند و فعالیت مولکول های آسیب رسان به نام رادیکال های آزاد را کاهش دهند. ⁵

یکی از مسیرهای بررسی شده NF-κB است. این مسیر تولید پیام رسان های التهابی مانند TNF-α، IL-6 و IL-1β را افزایش می دهد.

پژوهش های پیش بالینی نشان داده اند بعضی ترکیبات عسل ممکن است فعالیت این مسیر و مقدار برخی پیام رسان های التهابی را تنظیم کنند. ⁶

با کاهش التهاب، تورم مخاط و حساسیت عصب های درد نیز ممکن است کمتر شود.

بنابراین، عسل میتواند به آرام شدن التهاب و ناراحتی مخاط کمک کند.

7- اثر آنتی اکسیدانی عسل بر مخاط ملتهب

هنگام عفونت گلو، التهاب باعث فعال شدن سلول های دفاعی بدن و تولید ذراتی به نام رادیکال های آزاد میشود.

رادیکال های آزاد در حالت عادی با میکروب ها مقابله می کنند، اما تولید بیش ازحد آن ها می تواند به سلول های سالم آسیب برساند.

این آسیب، سوزش را تشدید می کند و ممکن است باعث طولانی شدن بیماری شود.

به این وضعیت استرس اکسیداتیو می گویند و کنترل آن می تواند به کاهش درد گلو کمک کند.

مخاط ملتهب گلو در این شرایط بسیار حساس است و عسل با داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی مانند کوئرستین، کریسین، کائمفرول و اسید کافئیک به خنثی کردن بخشی از رادیکال های آزاد کمک میکند. ⁷

تماس این ترکیبات با بافت آسیب دیده، از آسیب بیشتر سلول ها جلوگیری می کند و در نتیجه تحریک و التهاب را کاهش میدهد.

مقدار این آنتی اکسیدان ها به عواملی مانند منشا گیاهی، منطقه تولید و شرایط نگهداری عسل بستگی دارد.

عسل های تیره تر معمولا ترکیبات فنولی بیشتری دارند.

انتخاب عسل مناسب میتواند به روند ترمیم بافت گلو کمک کند.

8- اثر عسل بر پاسخ سیستم ایمنی

یکی از خواص عسل برای عفونت گلو، خاصیت ایمونومدولاتوری یا تنظیم کنندگی سیستم ایمنی است.

وقتی میکروب ها وارد بدن می شوند، سلول های نگهبان مانند مونوسیت ها و ماکروفاژها اولین گروهی هستند که وارد عمل میشوند.

ترکیبات عسل سرعت واکنش این سلول ها را بالا برده و ترشح مواد دفاعی را بیشتر می کنند.

این سلول ها سپس پیام رسان هایی به نام سیتوکین آزاد میکنند تا بقیه سیستم ایمنی خبردار شود.

عسل می تواند مقدار این پیام ها را تنظیم کند؛ به این شکل که التهاب اضافی را مهار کرده و در صورت نیاز، عملکرد لنفوسیت های B و T را که از مهم ترین سلول های دفاعی بدن هستند، تقویت نماید.

عسل برای چه نوع عفونت یا گلودردی مفید است؟

نوع گلودرد یا عفونت	میزان مفید بودن عسل	نحوه اثر عسل
گلودرد ویروسی (سرماخوردگی)	زیاد	کاهش سرفه، خشکی و تحریک گلو
گلودرد همراه سرفه خشک	زیاد	ایجاد لایه محافظ روی گلو و کاهش تحریک ناشی از سرفه
عفونت باکتریایی و یا گلو درد چرکی	متوسط	کاهش درد و سوزش گلو
التهاب لوزه	متوسط	مرطوب کردن گلو و کاهش درد هنگام قورت دادن
گلودرد ناشی از آلرژی، رفلاکس یا خشکی هوا	متوسط تا زیاد	کاهش موقت خشکی و تحریک گلو

نکته: عسل برای انواع گلودرد تاثیر یکسانی ندارد و بیشتر منجر به کاهش علائم میشود تا اینکه علت اصلی بیماری را درمان کند.

بهترین عسل برای عفونت گلو

1- عسل آویشن

عسل آویشن حاوی ترکیبات موثری مانند تیمول و کارواکرول است.

این مواد در محیط آزمایشگاه با تخریب غشای سلولی، توانسته اند باکتری هایی نظیر Streptococcus pyogenes و Staphylococcus aureus را مهار کنند.

همچنین وجود پلی فنول ها و فلاونوئیدهایی مانند کوئرستین و اسید کافئیک، مسیرهای التهابی سلول را کنترل میکند.

با کاهش تولید پیام رسان هایی مانند TNF-α و IL-6، میزان التهاب و استرس اکسیداتیو در گلو کمتر می شود.

غلظت عسل آویشن لایه ای نرم روی بافت آسیب دیده گلو می سازد که تحریک و سوزش را کمتر میکند.

در کنار این موارد، فعالیت آنزیم گلوکز اکسیداز در تماس با رطوبت دهان، هیدروژن پراکسید تولید میکند که در مهار میکروب ها نقش دارد.

2- عسل گون

عسل گون از شهد گونه های مختلف گیاه Astragalus به دست می آید و مانند سایر عسل ها ترکیبی از قندها، آنزیم ها و ترکیبات زیست فعال دارد.

در این عسل، آنزیم گلوکز اکسیداز پس از رقیق شدن با آب دهان فعال میشود و مقدار کمی هیدروژن پراکسید تولید می کند که میتواند به مهار رشد برخی میکروب ها کمک کند.

علاوه بر این، وجود ترکیبات فنولی و فلاونوئیدها مانند کوئرستین و کائمفرول در عسل گون میتواند در کاهش استرس اکسیداتیو و تنظیم پاسخ های التهابی نقش داشته باشد.

از نظر فیزیکی، غلظت و چسبندگی نسبتا بالای عسل گون باعث می شود هنگام مصرف، لایه ای موقت روی مخاط گلو ایجاد شود.

این لایه می تواند تماس عصب های حساس گلو با عوامل محرک را کاهش دهد و در نتیجه احساس سوزش یا خراش گلو کمتر شود.

همچنین عسل با افزایش رطوبت دهان به مرطوب ماندن مخاط و کاهش خشکی کمک میکند.

3- عسل چهل گیاه

عسل چهل گیاه به دلیل استفاده از شهد گیاهان مختلف، تنوع گسترده ای از ترکیبات مفید را در خود جای داده است.

انواع فلاونوئیدها مانند کوئرستین و کامفرول، در کنار اسیدهای فنولیک مثل اسید کافئیک و فرولیک، در این محصول یافت می شوند.

آنزیم گلوکز اکسیداز در این عسل با رطوبت دهان فعال میشود و مقدار کمی هیدروژن پراکسید تولید می کند که میتواند به کاهش رشد برخی میکروب ها کمک کند.

خاصیت اسیدی عسل چهل گیاه و رطوبت بسیار کم آن، محیط را برای تکثیر باکتری ها نامناسب میکند.

تنوع گیاهی باعث می شود ظرفیت آنتی اکسیدانی این عسل متغیر اما قابل توجه باشد. این ترکیبات با کاهش استرس اکسیداتیو، واکنش های التهابی گلو را کنترل کرده و به کاهش درد کمک می نمایند.

4- عسل مانوکا

عسل مانوکا از شهد گیاه Leptospermum scoparium به دست می آید و به دلیل داشتن متیل گلیوکسال MGO شناخته میشود؛ ترکیبی که از DHA موجود در شهد گیاه تشکیل می شود و میتواند با اختلال در عملکرد پروتئین ها و آنزیم های باکتریایی، رشد برخی میکروب ها را مهار کند.

MGO is a principle antibacterial component of manuka honey

ترجمه: متیل گلیوکسال یکی از اجزای اصلی ضدباکتریایی عسل مانوکا است. (pmc)

برخلاف بسیاری از عسل ها که اثر ضدمیکروبی آن ها به هیدروژن پراکسید وابسته است، در عسل مانوکا ترکیبات غیرپراکسیدی مانند MGO نقش مهم تری دارد و باعث میشود خاصیت ضدمیکروبی آن تا حدی پایدارتر بماند.

مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند این عسل می تواند رشد باکتری هایی مانند Streptococcus pyogenes و Staphylococcus aureus را مهار کند و بر بیوفیلم آن ها اثر بگذارد.

Manuka honey inhibits the development of Streptococcus pyogenes biofilms

ترجمه: عسل مانوکا تشکیل بیوفیلم های Streptococcus pyogenes را مهار میکند. (ncbi)

نحوه مصرف عسل برای عفونت گلو

مصرف مستقیم عسل

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری
• تعداد مصرف: ۲ تا ۳ بار در روز
• روش: عسل را به آرامی در دهان نگه دارید و سپس قورت دهید تا لایه ای محافظ روی گلو ایجاد شود.

خواص: پوشاندن مخاط گلو و کاهش سریع سوزش و تحریک

عسل و آب ولرم

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل در ۱ لیوان آب ولرم
• تعداد مصرف: ۲ تا ۳ بار در روز
• روش: عسل را در آب حل کرده و به آرامی بنوشید.

خواص: کمک به مرطوب سازی گلو و کاهش خشکی

عسل و آبلیمو

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل + ۵ تا ۱۰ قطره آبلیمو در ۱ لیوان آب ولرم
• تعداد مصرف: ۱ تا ۲ بار در روز
• روش: ترکیب را تازه تهیه کرده و مصرف کنید.

خواص: تقویت اثر ضدالتهابی و کمک به کاهش تحریک گلو

عسل و زنجبیل

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل + ½ قاشق چای خوری زنجبیل تازه یا پودر در ۱ لیوان آب گرم
• تعداد مصرف: ۱ تا ۲ بار در روز
• روش: پس از کمی خنک شدن نوشیدنی مصرف شود.

خواص: کاهش التهاب و کمک به تسکین سرفه

عسل و آویشن

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل در ۱ لیوان دمنوش آویشن
• تعداد مصرف: ۱ تا ۲ بار در روز
• روش: دمنوش را ولرم کرده و سپس عسل را اضافه کنید.

خواص: کمک به کاهش سرفه و اثر ضدباکتری ملایم

عسل و بابونه

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل در ۱ لیوان دمنوش بابونه
• تعداد مصرف: ۱ تا ۲ بار در روز
• روش: برای کاهش سرفه شبانه قبل از خواب مصرف شود.

خواص: آرام بخش و کمک به کاهش التهاب و بهبود خواب

عسل و دارچین

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل + ¼ قاشق چای خوری دارچین
• تعداد مصرف: ۱ بار در روز
• روش: میتوان به صورت مستقیم یا در نوشیدنی ولرم مصرف کرد.

خواص: کمک به کاهش التهاب و تقویت اثر ضدمیکروبی

عسل و هل

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل + مقدار کمی هل (پودر یا دانه)
• تعداد مصرف: ۱ بار در روز
• روش: بیشتر برای بهبود طعم در نوشیدنی های گرم استفاده میشود.

خواص: کمک به کاهش تحریک گلو و بهبود طعم نوشیدنی

عسل و میخک

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل + ۱ عدد میخک یا مقدار کمی پودر میخک
• تعداد مصرف: ۱ بار در روز
• روش: می توان در دمنوش یا به صورت ترکیب مستقیم مصرف کرد.

خواص: اثر بی حس کننده ملایم و کاهش درد گلو

عسل و شیر گرم

• مقدار مصرف: ۱ قاشق غذاخوری عسل در ۱ لیوان شیر ولرم
• تعداد مصرف: ۱ بار در روز (ترجیحا شب)
• روش: قبل از خواب برای کاهش تحریک گلو مصرف شود.

خواص: آرام کردن گلو و کمک به خواب بهتر

چه کسانی نباید برای عفونت گلو، عسل مصرف کنند؟

گروه افراد	توضیحات
نوزادان زیر ۱۲ ماه	خوردن هر نوع عسل به دلیل خطر مسمومیت ممنوع است.
افراد مبتلا به دیابت	افراد دیابتی میتوانند عسل مناسب دیابت را به مقدار متعادل و با کنترل قند خون مصرف کنند.
افراد حساس به عسل، گرده یا فرآورده های زنبور	به دلیل احتمال بروز واکنش های حساسیتی مانند خارش گلو، تورم و دشواری در تنفس، باید از مصرف عسل خودداری کنند.

چه زمانی عسل برای عفونت گلو کافی نیست؟

• دشواری در تنفس یا غذا خوردن
• تورم یک طرفه گلو یا گردن
• دشواری در بازکردن دهان
• تغییر غیرعادی یا طولانی مدت صدا
• تب بالا
• ترشحات سفید یا چرکی روی لوزه ها
• تورم و درد غدد لنفاوی گردن
• بثورات پوستی همراه با گلودرد
• ضعف شدید یا بدترشدن سریع علائم
• کم آبی مانند خشکی شدید دهان یا کاهش ادرار
• گلودرد بیش از چند روز بدون بهبود یا عود مکرر آن
• کاهش وزن بی دلیل
• وجود بیماری زمینه ای یا ضعف سیستم ایمنی
• تماس با فرد مبتلا به گلودرد چرکی

این علائم میتوانند نشانه مشکلات جدی مانند عفونت باکتریایی، آبسه گلو یا انسداد راه هوایی باشند و معمولا به بررسی و درمان پزشکی نیاز دارند.

جمع بندی

خواص عسل برای عفونت گلو بیشتر در کاهش علائم خفیف مانند سرفه، خشکی و تحریک مخاط موثر است، اما در صورت بروز علائم هشداردهنده، بررسی پزشکی لازم است.

علائمی مانند تب بالا، درد شدید، دشواری در قورت دادن غذا یا تنفس و ترشحات چرکی میتوانند نشان دهنده عفونت های باکتریایی یا عوارض جدی تر باشند که نیاز به درمان تخصصی دارند.

در این شرایط، تاخیر در مراجعه به پزشک ممکن است پیشرفت بیماری را افزایش دهد.

بنابراین، عسل را باید درمانی کمکی برای موارد خفیف دانست و نباید آن را راه حل اصلی برای درمان همه انواع گلودرد در نظر گرفت.

1. Cochrane review on honey for acute cough relief in children
2. Cohen et al. randomized placebo-controlled trial on honey for pediatric nocturnal cough and sleep quality
3. Mavric et al. identification of methylglyoxal as the dominant antibacterial compound in New Zealand Manuka honey
4. Maddocks et al. study on Manuka honey inhibition of Streptococcus pyogenes biofilms and fibronectin-binding protein expression
5. Ranneh et al. review on honey polyphenols, bioavailability, and anti-inflammatory mechanisms
6. Navaei-Alipour et al. narrative review on honey modulation of pro- and anti-inflammatory cytokines
7. Cianciosi et al. review on honey phenolic compounds and their antioxidant-related health benefits