مضرات ارده و عسل

مضرات ارده و عسل بیشتر به کالری زیاد و شاخص گلیسمی بالای آن مربوط میشود.

این ترکیب به دلیل داشتن مقدار بالای قندهای ساده، ممکن است باعث افزایش سریع قند خون شود.

مصرف مداوم و بیش از حد آن نیز در طول زمان میتواند حساسیت بدن به انسولین را کاهش دهد.

همچنین طبق مطالعات تغذیه ای، زیاده روی در مصرف مواد پرکالری و پرقند احتمال بروز چاقی، کبد چرب غیرالکلی و سنگ کلیه را در افراد مستعد بالا میبرد.

البته مصرف ارده و عسل برای بسیاری از افراد هیچ مشکلی ندارد و بیشتر این مضرات در صورت مصرف بیش از اندازه و یا خرید محصول بی کیفیت میباشد.

مضرات ارده و عسل

عوارض احتمالی	توضیح
افزایش وزن و چاقی	چربی اشباع نشده و قند ساده باعث تجمع چربی زیرپوستی و افزایش BMI میشود.
تشدید کبد چرب	مصرف همزمان چربی و قند ساده (فروکتوز، گلوکز) منجر به افزایش تری گلیسرید و ذخیره چربی در سلول های کبدی میشود.
تشدید فشار خون و مقاومت انسولینی	بار گلیسمی بالا و فروکتوز، مقاومت به انسولین و افزایش فشار خون از طریق مسیرهای متابولیک را القا میکند.
افزایش قند خون در دیابتی ها	فروکتوز و گلوکز، باعث پیک قند خون و افزایش HbA1c در افراد دیابتی میشود.
خطر تشکیل سنگ کلیه	اگزالات با کلسیم موجود در ادرار ترکیب شده و بلور های کلسیم اگزالات را تشکیل می دهند؛ بنابراین خطر ایجاد سنگ کلیه در افراد مستعد افزایش پیدا میکند. ۱
ریسک واکنش آلرژیک	پروتئین های کنجد به نام اولئوزین (Oleosin)، می توانند در افراد حساس، باعث واکنش آلرژیک شدید و سریع شوند. ۲
افزایش خطر پوسیدگی دندان	قندهای ساده و چسبنده باعث تغذیه باکتری دهان و تولید اسید، تخریب مینای دندان و پوسیدگی میشود.
تجمع فلزات سنگین	آلودگی احتمالی ارده با سرب، کادمیوم یا آرسنیک باعث اختلال رشد و آسیب کلیوی و کبدی میشود.
اختلال مزاج در گرم مزاجان	طبیعت گرم و مرطوب، برهم زدن تعادل مزاج، افزایش گرمی بدن و بروز آکنه و جوش (بر اساس منابع طب سنتی)

۱- افزایش وزن

ترکیب ارده و عسل یک ماده غذایی بسیار پرکالری است.

هر ۱۰۰ گرم از این ترکیب حدود ۶۰۰ کیلوکالری انرژی دارد و تنها دو قاشق غذاخوری از ارده و عسل با داشتن ۲۱۰ کیلوکالری، معادل یک وعده شام سبک می باشد.

مصرف این کالری اضافی بدون فعالیت بدنی کافی به راحتی به تجمع چربی و اضافه وزن منجر میشود.

وقتی بدن به طور همزمان با حجم بالای کالری، قندهای ساده عسل و چربی ارده مواجه میشود، مدیریت و کنترل وزن دشوار میگردد.

پژوهش های تغذیه ای نشان داده که مصرف خوراکی های پرکالری به افزایش چربی زیرپوستی و چربی احشایی یا همان چربی مضر اطراف اندام های داخلی کمک میکند. ^۳

این نوع چربی ارتباط مستقیمی با خطر ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و مشکلات قلبی عروقی دارد.

به همین دلیل، افرادی که سبک زندگی کم تحرکی دارند یا دارای سابقه خانوادگی چاقی هستند، باید در مصرف ارده و عسل احتیاط کنند.

۲- تشدید برخی بیماری ها

یکی از مهم ترین مضرات ارده و عسل این است که در صورت زیاده روی، میتواند باعث بدتر شدن و یا پیشرفت برخی بیماری های زمینه ای شود.

به همین دلیل، افرادی که سابقه بیماری هایی مانند کبد چرب غیرالکلی NAFLD، فشارخون بالا یا سندرم متابولیک دارند، باید در مصرف ارده و عسل بسیار محتاط باشند.

کبد چرب

ترکیب کالری بالا با مقدار زیاد اسیدهای چرب از ارده و کربوهیدرات های ساده از عسل، میتواند باعث افزایش تری گلیسیرید خون و تجمع چربی در سلول های کبدی شود.

پژوهش های بالینی نیز این یافته را تایید میکنند و نشان می دهند که رژیم های غذایی پرکالری و سرشار از قند، عامل اصلی پیشرفت بیماری کبد چرب غیرالکلی هستند، مخصوصا در افرادی که زمینه ژنتیکی یا تحرک کمی دارند. 

فشار خون بالا

اگرچه ارده و عسل سدیم بالایی ندارند اما چگالی انرژی و قند بالای آن ها میتواند به صورت غیرمستقیم بر فشار خون تاثیر بگذارد.

این تاثیر از طریق مکانیسم هایی مانند افزایش وزن و ایجاد مقاومت به انسولین رخ میدهد که هر دو از عوامل خطر برای فشار خون بالا هستند.

همچنین فروکتوز، قند اصلی موجود در عسل در صورت مصرف مکرر توسط افراد مستعد، میتواند به افزایش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک منجر شود. ^۴

سندرم متابولیک

افراد مبتلا به سندرم متابولیک یعنی ترکیبی از چاقی شکمی، اختلال چربی خون، مقاومت به انسولین و فشار خون بالا، با مصرف زیاد ارده و عسل، ریسک پیشرفت بیماری خود را افزایش می دهند.

پژوهش ها نشان داده که مصرف مداوم خوراکی هایی با چربی و بار گلیسمی بالا، احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری های قلبی را بیشتر میکند. ^۵

۳- تاثیر منفی بر قند خون و دیابت

ترکیب ارده و عسل به دلیل داشتن قندهای ساده فروکتوز و گلوکز، میتواند قند خون را در کوتاه مدت به سرعت افزایش دهد.

پژوهش های بالینی نشان داده اند که عسل با وجود ترکیبات مفیدش، همچنان بار گلیسمی قابل توجهی دارد.

برای مثال، یک کارآزمایی بالینی معتبر نشان داد که مصرف منظم عسل در بیماران دیابتی نوع ۲، به افزایش HbA1c یا همان شاخص میانگین قند خون سه ماهه منجر شد. ^۶

۴- سنگ کلیه و اگزالات بالا

یکی دیگر از موارد قابل توجه مضرات ارده و عسل، مخصوصا برای افراد مستعد سنگ کلیه، میزان بالای اگزالات موجود در ارده است.

اگزالات یک ترکیب طبیعی محسوب میشود که در خوراکی هایی مانند کنجد و ارده، اسفناج و برخی آجیل ها به فراوانی یافت میشود.

اگزالات Oxalate پس از ورود به بدن، با کلسیم ادرار ترکیب شده و بلورهایی به نام کلسیم اگزالات Calcium oxalate میسازد که عامل اصلی تشکیل سنگ کلیه در بسیاری از افراد است. ^۷

هر ۱۰۰ گرم ارده حدود ۲۷۳ میلی گرم اگزالات دارد.

این مقدار برای افرادی که سابقه سنگ کلیه از نوع اگزالاتی دارند، بسیار بالا بوده و میتواند خطر تشکیل سنگ های جدید را به شدت افزایش دهد.

کم آبی بدن یا مصرف همزمان سایر منابع اگزالات، این ریسک را دوچندان می کند.

البته این موضوع برای افراد سالم و بدون سابقه بیماری کلیوی، نگران کننده نیست.

اما کسانی که سابقه شخصی یا خانوادگی سنگ کلیه دارند، باید مصرف ارده را محدود کنند.

۵- آلرژی و حساسیت

در میان مضرات ارده و عسل، احتمال بروز واکنش های آلرژیک کمتر مورد توجه قرار میگیرد، به خصوص اینکه ارده از کنجد تهیه میشود و پروتئین های این دانه میتوانند در افراد حساس محرک آلرژی باشند.

کنجد نهمین ماده غذایی آلرژی زای شایع در ایالات متحده است و مصرف آن در افراد حساس، میتواند باعث واکنش هایی مانند کهیر، خارش، تورم لب و یا حتی تنگی نفس شدید (آنافیلاکسی) شود. ^۸

عسل نیز در موارد نادر، خصوصا در افرادی که به گرده گل یا سایر فرآورده های زنبور حساسیت دارند، میتواند باعث بروز علائم آلرژیک گردد. ^۹

این واکنش ها معمولا به صورت خارش پوست یا التهاب در مخاط دهان و صورت ظاهر میشوند.

به همین دلیل، افرادی که سابقه خانوادگی آلرژی های شدید مانند آسم یا اگزما دارند، باید در استفاده از ترکیب ارده و عسل، احتیاط کنند.

carbohydrate malabsorption after ordinary doses of honey is frequent in healthy adults and may be associated with abdominal complaints

ترجمه: بسیاری از بزرگسالان بدون بیماری زمینه ای پس از مصرف مقادیر عادی عسل دچار سوءجذب کربوهیدرات میشوند و این وضعیت میتواند به ناراحتی های گوارشی منجر شود. [pubmed]

۶- مشکلات گوارشی و سوءهاضمه

مصرف ترکیب ارده و عسل، به مقدار زیاد یا همراه با غذاهای سنگین، می تواند در برخی افراد مشکلات گوارشی ایجاد کند.

این عوارض معمولا به شکل نفخ، احساس سنگینی در معده، سوزش سر دل یا اسهال خفیف بروز میکند.

دلیل اصلی این مشکلات، وجود همزمان چربی بالا در ارده و قندهای ساده در عسل است.

هضم این ترکیب برای سیستم گوارش، زمان بر و دشوارتر از مواد غذایی سبک میباشد.

افرادی که سابقه بیماری های گوارشی مانند سندرم روده تحریک پذیر IBS دارند یا کسانی که این ترکیب را با معده خالی مصرف می کنند، بیشتر در معرض تشدید این علائم قرار دارند.

اگرچه این مشکلات گوارشی معمولا گذرا هستند اما در افراد حساس یا سالمندان میتوانند شدیدتر باشند.

۷- آلودگی میکروبی

ارده ای که در شرایط غیرصنعتی و بدون نظارت بهداشتی تولید میشود، میتواند به انواع میکروب ها آلوده باشد.

طبق مطالعات میکروبیولوژیک در برخی نمونه های ارده فله ای و سنتی، باکتری های بیماری زایی مانند سالمونلا و لیستریا یافت شده است. ^۱۰

این آلودگی ها خصوصا برای کودکان، سالمندان و افراد با نقص سیستم ایمنی خطرناک بوده و میتواند خطر مسمومیت و عوارض جدی را به همراه داشته باشد. ^۱۱

به همین دلیل، مصرف ارده و عسل فله ای یا محصولاتی که بسته بندی استاندارد و مجوز بهداشتی ندارند به هیچ عنوان توصیه نمی شود.

ndeed, tahini, halva, and other products made from sesame seeds were labelled, by the Public Health Agency of Canada (PHAC), as being in the “high-risk” food category due to their potential of being contaminated by Salmonella

ترجمه: ارده، حلوا ارده و دیگر محصولات مبتنی بر کنجد به دلیل ریسک آلودگی به باکتری سالمونلا در گزارش آژانس بهداشت کانادا PHAC به عنوان مواد غذایی پرخطر معرفی شده اند. [mdpi]

۸- تجمع فلزات سنگین در ارده

بررسی های آزمایشگاهی نشان داده، برخی نمونه های ارده موجود در بازار به فلزات سنگین مضری مانند سرب، کادمیوم و آرسنیک آلوده هستند.

ورود این فلزات به بدن در بلندمدت میتواند به کبد و کلیه ها آسیب رسانده، باعث اختلال در رشد کودکان شده و خطر ابتلا به برخی سرطان ها را افزایش دهد.

مهم ترین راهکار برای کاهش این خطر، انتخاب ارده هایی است که دارای بسته بندی معتبر و مجوزهای بهداشتی لازم باشند.

مضرات ارده و عسل بر اساس طب سنتی

۱- اثرات احتمالی پوستی

بر اساس گزارش های طب سنتی و تجربیات بالینی برخی افراد، خصوصا نوجوانان و افراد گرم مزاج، ممکن است پس از مصرف ارده و عسل دچار جوش های پوستی، التهاب صورت یا تشدید آکنه شوند.

لازم به ذکر است که این موضوع در متون علمی مدرن تایید قطعی ندارد اما در فرهنگ ایرانی به عنوان یک هشدار رایج مطرح میشود.

بنابراین، چنانچه پس از مصرف این ترکیب دچار تغییرات یا بثورات پوستی شدید، توصیه میشود مصرف آن را کاهش داده یا برای راهنمایی بیشتر با یک متخصص طب سنتی مشورت کنید.

۲- مشکلات افراد گرم مزاج

در طب سنتی ایرانی، ارده و عسل هر دو دارای طبع گرم و مرطوب هستند.

بر این اساس، اعتقاد بر این است که مصرف همزمان آن ها میتواند تعادل مزاجی را در افراد گرم مزاج بر هم بزند.

مطابق این دیدگاه، بروز علائمی مانند افزایش حرارت داخلی بدن، جوش های پوستی، بی قراری یا بی خوابی پس از مصرف این ترکیب، به طبع گرم آن نسبت داده می شود.

به همین دلیل، منابع طب سنتی توصیه می کنند که افراد گرم مزاج، مصرف ارده و عسل را محدود کنند.

همچنین پیشنهاد میشود این ترکیب را همراه با مصلح های آن مانند شیره توت یا میوه های تازه مصرف نمایند.

۳- سایر نکات کمتر شناخته شده

در برخی منابع طب سنتی و گزارش های کاربران به مجموعه ای از مضرات ارده و عسل اشاره شده است که شامل کاهش کیفیت خواب، بی قراری، تشنگی، افزایش حرارت بدن یا احساس فشار بر قلب و طحال می باشد.

نکته اصلی آن است که این ادعاها عمدتا ریشه در تجربیات فردی و متون طب سنتی دارند و در حال حاضر، فاقد شواهد علمی قطعی برای تایید هستند.

طریقه مصرف ارده و عسل

برای بهره مندی حداکثری از خواص این ترکیب و در عین حال به حداقل رساندن مضرات ارده و عسل، رعایت چند نکته ساده در مصرف آن ضروری است.

• مقدار مناسب: برای افراد سالم، معمولا روزانه یک تا دو قاشق غذاخوری کافی است.
• بهترین زمان مصرف: صبحانه یا میان وعده قبل از فعالیت بدنی معمولا بهترین زمان مصرف است. مصرف ارده و عسل شب ها، به دلیل کالری بالا توصیه نمیشود.

موارد منع مصرف و هشدارها

برای پیشگیری از مضرات ارده و عسل، مصرف این ترکیب برای برخی گروه ها و در شرایط خاص، نیازمند احتیاط جدی است.

کودکان و نوزادان

عسل برای نوزادان زیر یک سال اکیدا ممنوع است به دلیل خطر بوتولیسم که سیستم ایمنی نوزاد قادر به مقابله با آن نیست.

در مورد ارده نیز به علت احتمال آلرژی به کنجد، مصرف برای نوزادان و کودکان زیر دو سال باید با احتیاط فراوان صورت گیرد.

زنان باردار و شیرده

مصرف محدود و بهداشتی ارده و عسل معمولا برای بیشتر زنان باردار و شیرده بی خطر است.

اما در صورت داشتن دیابت بارداری، آلرژی غذایی یا بیماری های کلیوی و کبدی، حتما با نظر پزشک مصرف شود.

سالمندان و بیماران کلیوی یا کبدی

باید مصرف ارده و عسل را به علت بار بالای کالری، اگزالات و چربی محدود کنند.

افراد مبتلا به دیابت، فشارخون و سندرم متابولیک باید در مصرف این ترکیب احتیاط کنند، زیرا به دلیل افزایش قند، چربی و کالری بالا ممکن است کنترل بیماری برایشان دشوارتر شود.

آلرژی غذایی

بروز واکنش های آلرژیک یکی از اصلی ترین مضرات ارده و عسل برای افراد با سابقه حساسیت به کنجد یا عسل است.

بنابراین، مصرف خودسرانه این ترکیب در هر سنی برای این گروه ممنوع است.

جمع بندی

در یک نگاه کلی، مضرات ارده و عسل زمانی بیشتر نمایان میشود که این ترکیب بدون توجه به وضعیت سلامتی و به صورت بی رویه مصرف شود.

در این شرایط می تواند به مشکلاتی مانند چاقی، جهش قند خون، تشدید بیماری های متابولیک، سنگ کلیه، آلرژی و حتی مسمومیت غذایی منجر گردد.

اگزالات بالای ارده، قند فراوان عسل و احتمال آلودگی میکروبی، همگی بر لزوم مصرف آگاهانه تاکید دارند.

بسیاری از این مشکلات به دلیل خرید محصولات فله ای و فاقد تاییدیه بهداشتی رخ میدهد. به همین دلیل، توصیه اکید می شود که همیشه از فروشگاه های معتبر خرید کنید.

ما در فروشگاه آهوتا، سلامت و اصالت تمام محصولات را با آزمایش های معتبر تضمین میکنیم و تنها عسل خالص و طبیعی را در بسته بندی های بهداشتی به شما عرضه می نماییم.

1. Oxalate in Foods: Extraction Conditions, Analytical Methods, Occurrence, and Health Implications (Salgado et al., Foods, 2023)
2. Systematic review on diagnosis and management of sesame allergy (Adatia et al., 2017)
3. Visceral Adipose Tissue: The Hidden Culprit for Type 2 Diabetes (Dhokte & Czaja, Nutrients, 2024)
4. Fructose Intake, Hypertension and Cardiometabolic Risk Factors in Children and Adolescents: From Pathophysiology to Clinical Aspects (Giussani et al., Front. Med., 2022)
5. Non-alcoholic fatty liver disease: Dietary and nutraceutical approaches (Cogorno et al., Liver Research, 2023)
6. Effect of Natural Honey on Glycemic Control and … (۲۰۱۹ Pilot Clinical Study)
7. Review on dietary oxalate’s role in calcium oxalate kidney stone formation – Mitchell et al., 2018
8. A practical focus on sesame allergy and a brief review of other seed allergies (Kaman, J Food Allergy, 2022)
9. A Review of Honeybee Venom Allergens and Allergenicity (Burzyńska & Piasecka-Kwiatkowska, Int. J. Mol. Sci., 2021)
10. Quality and Safety Enhancement of Sesame Butter via Agaricus blazei Fortification
11. Salmonella enterica Outbreaks Linked to the Consumption of Tahini and Tahini-Based Products (Coulombe & Tamber, Microorganisms, 2022)